Opsiyon sözleşmeleri karlılık bakımından üçe ayrılır. Sözleşmeden doğan hakkın kullanıldığı opsiyonlara karda opsiyonlar (in-the-money options) adı verilir. Alım opsiyonunun karda olabilmesi için Avrupa tipi opsiyonlar için vade sonunda, Amerikan tipi opsiyonlar için vade sonundan önce herhangi bir zamanda kullanım fiyatı, spot fiyattan düşük olmalıdır.

Örneğin 15 YTL kullanım fiyatlı Avrupa tipi bir hisse senedi alım opsiyonunun alıcısı vade sonunda spot fiyat 20 YTL olursa söz konusu hisse senedini spot piyasada 20 YTL’den almak yerine, sözleşmeden doğan hakkını kullanarak opsiyonun satıcısından 15 YTL karşılığında almayı tercih edecektir. Yatırımcının bu işlemden karı hisse başına 5 YTL’dir.

Satım opsiyonunun karda olabilmesi için alım opsiyonunun tersine kullanım fiyatının spot fiyattan yüksek olması gerekir. Örneğin 18 YTL kullanım fiyatlı hisse senedi satım opsiyonuna sahip bir yatırımcı, spot fiyat 10 YTL olduğunda elindeki hisse senedini spot piyasada 10 YTL’den satmak yerine sözleşmeden doğan hakkını kullanarak opsiyonun satıcısına 18 YTL’den satmayı tercih edecektir. Yatırımcının bu işlemden karı hisse başına 8 YTL’dir

Sözleşmeden doğan hakkın kullanılması ile kullanılmaması arasında herhangi bir farkın bulunmadığı opsiyonlara başabaş opsiyonlar (at-the-money options) adı verilir. Hem alım hem de satım opsiyonları için başabaş olma koşulu spot fiyatın kullanım fiyatına eşit olmasıdır.

Örneğin 15 YTL kullanım fiyatlı hisse senedi alım (veya satım) opsiyonuna sahip bir yatırımcı eğer spot fiyat 15 YTL ise söz konusu hisse senedini spot piyasadan almakla (veya satmakla) sözleşmeden doğan hakkını kullanıp opsiyonun satıcısından almak (veya satmak) arasında herhangi bir fark göremeyecektir.

Sözleşmeden doğan hakkın kullanılmadığı opsiyonlara zararda opsiyonlar (out-of-the-money options) adı verilir. Bir alım opsiyonunun zararda olabilmesi için kullanım fiyatının spot fiyattan yüksek olması gerekir.

Örneğin 15 YTL kullanım fiyatlı hisse senedi alım opsiyonuna sahip bir yatırımcı spot fiyat 10 YTL ise opsiyondan doğan hakkını kullanmak yerine, söz konusu hisse senedini daha ucuz olan spot piyasadan almayı tercih eder.

Satım opsiyonunun zararda olabilmesi için ise kullanım fiyatının spot fiyattan düşük olması gerekir. Örneğin 15 YTL kullanım fiyatlı hisse senedi satım opsiyonuna sahip bir yatırımcı spot fiyat 20 YTL ise opsiyondan doğan hakkını kullanmak yerine, söz konusu hisse senedini daha pahalı olan spot piyasada satmayı tercih eder.

Kaynak : Vadeli İşlemler