Mesaj
Borsa yatırımcısı, Homoeconomicus türünün bir alt grubu olarak çok özel bir canlıdır. Sistemin devam etmesi için yapması gereken şeylerin hepsini yaparken kendi iyiliği için yapmaması gerekenleri hep unutur. Bu yapmaması gerekenler sadece borsa ile ilgili değil, rutin hayatıyla da ilgilidir. Onun yapmaması gerekenler nelerdir? Sakınması gereken durumlar ve eylemleri biliyor mu? Bilse bile bu bilginin ona bir yararı var mı? O her şeyi yaşayarak mı öğrenmek zorunda? Yoksa borsada başkalarının deneyimlerinden yararlanmak mümkün mü?
1- Bir şekilde borsada yer alıyorsan, ne iş yapıyorsan yap, işini ihmal etme! Piyasa ne kadar boğalaşırsa boğalaşsın, ekranda gördüğün kazançlar gerçek hayatındaki kazancından çok farklı olsa bile gerçek kazanç bildiğin ve yaptığın işten elde ettiğindir.
2- Mesleğin ne olursa olsun, çevrede borsacı öğretmen, borsacı doktor veya borsacı doktor olarak anılmaktan kork. Çünkü yükseliş trendi er veya geç bitecektir. Bittiğinde akılsız borsacı olarak anılacaksın. Çevrende hiç kimseye tüyo verme! Hisse önerisi yapma! Çünkü söylediklerin doğru olsa bile çoğu kişi kaybedecek. Kazansa bile daha çok kazanamadığı için seni suçlayacak.
3- Borsa yüzünden aileni ihmal etme! Çünkü hiçbir boğa piyasası ve hiçbir internet muhabbeti çocuğundan esirgediğin dakikaların yerini tutamaz. Hiçbir borsa üstadının yazısı eşinin seninle aynı evde yaşıyorken yalnız kalmasına neden olamaz.
4- Kesinlikle borsayı sevme! Borsa sadece bir araçtır. Nasıl ki balıkçı oltaya aşık değilse, sen de borsaya aşık olma! Borsa para kazanmak içindir. Para ise lotları arttırmak veya portföyü büyütmek için değil. Harcanmak için kazanılır. Harcarken mutsuz değil, mutlu olmak lazım.
5- Eğer borsada kaybediyorsan bunun nedeni yeterince teknik veya temel analiz bilmemen değil. Borsanın ne olduğunu bilmediğin için ve kendini tanımadığın içindir. Borsanın tarihini okursan 500 yıldan beri aynı insanların aynı nehirde yıkandığını göreceksin.
6- Eğer borsayı yanlış yorumluyorsan veya ardı ardına para kaybediyorsan bir süreliğine yorumlamaktan ve işlem yapmaktan vazgeç! Çünkü hata bir sonraki hatayı, kayıp ise bir sonraki kaybı besler. Aldığın pozisyon seni huzursuz ediyorsa karda veya zararda olsan bile pozisyondan mutlaka çık!
7- Hisseyi şahsi malın gibi görme! Her hisse sen onu sattıktan sonra yükselme hakkına sahiptir. Borsada ne hisseler ne de yükselişler biter.
8- Hisse senedi alım satımı yapıyorsun diye kendini Wallstreet’in büyük traderlerinden biri zannetme! Kendi sosyal sınıfından olmayan şirket patronlarını pozisyonuna göre haklı veya sevimli veya büyük insan olarak görmeye başladıysan otur bir daha ve bir daha düşün! Politik eğilimlerin borsadaki trende göre değişmişse oturup iki kez düşün!
9- Borsa ile uğraşıyorsan internet’teki kişilere fazla güvenme. Orada gördüğün bir çok isim aslında aynı kişiye aittir. Orada bir çok kişi yazdığı gibi değildir. Dijital ortam palavra atmak için en uygun ortamdır.
10- Televizyonda altında borsa ile ilgili bant geçen programları mümkün olduğu kadar az izle! Yükseliş trendi sırasında şok haber ve kriz haberlerinin çoğu hikayeden ibarettir. Düşüş trendi sırasında ise düşmek için bu haberlere gerek bile yoktur.
11- Kendine belli bir kazanç hedefi sakın koyma! Örneğin ‘Bu hisse %X yapınca satarım!’ veya ‘Param şu kadar olunca borsadan çıkarım!’ gibi düşüncelere sahip olma! Çünkü ne o hissenin sana o yüzdeyi vermek, ne de borsanın sana o parayı kazandırmak gibi bir sözü var.
12- Kaybettiğin zaman sakın başkalarını suçlama! Çünkü aracı kuruma kendin gidip hesap açtın. Hisseyi kendin aldın. Hisse kendisi düştü. Düşünce de onu sen sattın. Krediye sen girdin. Böylece zararı da sen ettin.
13- Gazetede okuduğun veya TV’den duyduğun habere göre hisse alma! Haber medyaya düşmüşse genellikle artık eskimiş demektir.
14- Vadeni mutlaka belirle! Bir hisseyi ne kadar elde tutabileceğini bilmiyorsan o hisse çok yükselse bile o yükselişin sana bir yararı olmayacak.
15- Kesinlikle keşke ile başlayan cümleler kurma! Kesinlikle yapmadığın veya yapamadığın şeylerin hesabını yapma! Ayinesi iştir kişinin ……
16- Borsadan nefret etme! Borsa bazılarına çok iyi para kazandırır. Çoğunluk içinse para kaybetme yeridir. Zifiri karanlıkta güneşin doğacağını bil!
17- Hiçbir zaman coşkuya kapılma! Borsanın en boğa gününde bile heyecanlanma! Çünkü o günlerde düşüş yakındır.
18- Kendine güvenin arttıysa ve kendini başarılı bulmaya başladıysan korkmaya başla! Çünkü bu duyguların sahibi genellikle hata yapmaya yakındır.
19- Borsa gurusu veya ekonomi dehası diye lanse edilen veya akademik ünvanlara sahip kişilerin söyledikleri veya yazdıklarına koşulsuz evet deme! Borsa tarihi bu tip insanların büyük hatalarıyla doldur.
20- Belleğini sürekli çalıştır! Hangi politikacının ne zaman ne dediğini unutma! Hangi borsa uzmanının ne zaman ne azdığını hatırla! İnsanları mutlak kötü veya iyi diye ayırma! Herkesten ters yönden bile olsa öğreneceğin bir şeyler olabilir.
İMKB’de kan kaybı sürüyor. Gerekçesi ne olursa olsun yabancı satışı diğer hisselere de sıçramıştır. Şu anda hisse alımı için hiçbir neden yok! Önümüzdeki hafta borsanın bana kazandırdığı eve taşınacağım için ve işlerimin yoğunluğu nedeniyle muhtemelen yazı yazmayacağım. Esenlikle kalın!
Dr.Arman Afrashi (KMX)
