Ücretsiz IMKB, VOB, Forex, BES, VOB Sistemleri

Hisse senedi fiyatlarının bir "ayı" ( satıcı ) ve bir "boğa" ( alıcı ) arasında, kafa kafaya geçen bir savaşın sonunda oluştuğunu düşünebiliriz. Fiyatlar, bu savaşı kim kazandıysa, o yöne hareket ederler.

Bu benzetmenin ışığı altında, Coca Cola'nın aşağıdaki fiyat grafiğini inceleyin. Ele alınan periyodda, fiyatlar 40$ seviyesine her düştüğünde boğaların (alıcılar) kontrolü ele aldıklarına ve daha fazla düşüşü engellediklerine dikkat edin. Bunun anlamı şudur: 40$ fiyat seviyesi, alıcıların Coca Cola'yı almak istedikleri fiyattır ( aynı zamanda satıcılar da, 40$'ın daha altında satış yapmak istememektedirler.) Bu tip bir fiyat hareketi "destek" olarak adlandırılır, çünkü alıcılar 40$ da, fiyatı desteklemektedirler.



Benzer şekilde, satıcıların kontrolü ele geçirdiği ve fiyatların daha yukarı gitmesini önledikleri "direnç" seviyeleri vardır. 42$ seviyesinde satıcılar alıcıları devreden çıkartıp, daha baskın oluyor ve fiyatların yükselmesini engelliyorlar.

Fiyatlar, boğa ve ayının hemfikir olduğu alışveriş seviyeleridir. Bu her iki tarafın konsensusu ile oluşur. Genel olarak boğalar fiyatların yükseleceğini düşünürken, ayılar düşeceğine inanırlar.

Destek seviyeleri, yatırımcıların büyük bir çoğunluğunun fiyatların yukarı gideceğine inandığı seviyelerken, direnç seviyelerinde, yatırımcıların büyük çoğunluğu fiyatların düşeceğini düşünmektedirler. Yatırımcıların beklentileri zaman içinde değişir. Uzunca bir dönem yatırımcılar, Dow Industrials'ın 1000 seviyesini aşacağına inanmamıştı ( aşağıdaki şekilde görülen güçlü 1000 direnci ). Bundan bir kaç yıl sonra ise, aynı yatırımcılar 2500 endekste alım satım yapıyorlardı.



Yatırımcılar, beklentileri değiştiğinde ani hareketler yaparlar. Aşağıdaki grafikte 20$ direnç seviyesi aşıldığında, ne kadar kararlı alım yaptıkları görülüyor. Ayrıca, bu kırılma noktası, oldukça belirgin bir işlem hacmi artışı ile de destekleniyor.



Direnç - destek seviyelerinin oluşması, fiyat grafiğinde en rahat izlenebilen ve tekrarlanan olaydır. Direnç-destek seviyelerinin kırılması, yatırımcıların beklentilerinin temelden değişmesi (mesela, karlılık, yönetim, rekabet koşullarının değişmesi) veya kendiliğinden oluşan gelecek tahminleri ( yatırımcılar yükselişi görünce, almaya başlar, genel herekete uyarlar ) ile tetiklenir. Fiyatların yeni seviyelere taşınması için, oluşan yeni beklentiler bazen yeterli olmayabilir. Böyle bir durumda karşımıza, yükselişe bir türlü ikna olmayan, tereddüt eden bir hareket tarzı çıkabilir. Bu davranış şekline "Yatırımcının Tereddüdü" diyebiliriz.

Direnç - destek seviyelerinin geçilmesinden sonra, işlem yapanlar yeni fiyatları sorgulamaya başlarlar. Mesela, direncin kırılmasından sonra, alıcılar ve satıcılar yeni fiyatların ne kadar gerçekçi olduğu konusunda tereddüte düşüp, satışa geçebilirler. "Yatırımcı tereddüdü" diye adlandırabileceğimiz bu durum nedeniyle fiyatlar, tekrar kırılan direnç ya da destek seviyesine geri döner.

Kaynak : Forex TR

Aşağıdaki şekilde, Aktaş Elektrik'in grafiğinde, kırılan direnç noktasından sonra oluşan düzeltme yani yatırımcı terreddüdü rahatlıkla görülebilir.



Bu tereddüt dönemini takip eden fiyat hareketi çok önemlidir. İki şey olabilir; ya fiyatların geldiği seviye ile ilgili beklenti konsensusu bozulur ve fiyatlar tekrar eski seviyelerine döner, ya da yatırımcılar yeni fiyatları benimser ve kırılan yöndeki hareket devam eder. Eğer, yatırımcı tereddüdünden sonra, daha yüksek yeni fiyatlar oluşacağı beklentisi konusundaki konsensus bozulursa, klasik " Boğa Tuzağı " ( yanlış kırılma sinyali ) oluşumunu görürüz.
Aşağıdaki AKTAŞ Elektrik grafiğinde fiyatlar 112,500'ü kırıyor ( boğaların fiyatlar yükselecek beklentisi ile ) ve sonra piyasa, boğaları yüksek maliyetli kağıtlarla başbaşa bırakarak, eski fiyatlarına yani kırılan direnç seviyesi altına geri dönüyor.



Kaynak : Forex TR

Benzer durum bir "Ayı Tuzağı " da yaratabilir. Fiyatlar uzun süreli destek seviyesinin altına iner ve bu ayıların satışa geçmesi için yeterli bir sebep olur ( hatta açığa satışçıların ). Sonra tekrar destek seviyesinin üstüne çıkılır ve ayılar ellerindeki hisse senetlerini düşük fiyatla kaptırmış olmakla kalırlar.



Kırılmaların gerçek beklentilere dayanıp dayanmadığını anlamanın en iyi yolu, destek ve dirençler kırılırken oluşan işlem hacmini takip etmektir. Eğer direnç/destek seviyeleri, yüksek hacimle kırılıyorsa ve yatırımcı tededdüdü oluşurken hacim azalıyorsa, bu yeni beklentilerin güçlülüğünü gösterir ( tereddüt edenlerin de azlığını ).

Tersi durumda, eğer direnç/destek seviyeleri düşük hacimle kırılıyor ve yatırımcı tereddüdü sırasında işlem hacmi artıyorsa, o zaman beklentilerin çok az değiştiğini düşünmek ve eski fiyatlara geri dönüleceğini beklemek gerekir.

Başarıyla kırılan direnç seviyeleri, artık yeni destek seviyeleridir. Direnç destek haline gelir. Benzer durumda, bir destek seviyesi kırıldığında, artık direnç olarak çalışmaya başlar.

Aşağıdaki örnekte, Kav Orman Sanayii'nin dolar bazında fiyat grafiği verilmiştir. Bu grafikte, 0.0055$ fiyat seviyesinin, uzun süre, nasıl direnç ve destek olarak çalıştığı görülmektedir. 1998 yılının ilk yarısında destek hattı olarak çalışan 0.0055$ seviyesi Ağustos 1998'de kırıldıktan sonra, bir yıla yakın bir süre güçlü bir direnç olmuş ve aşılamamıştır. Mayıs 1999 başında ancak çok yüksek bir işlem hacmi ile kırılabilmiştir. Artık bir süre, Kav'ın dolar bazında ana destek seviyesinin 0.0055 dolar olacağı kesindir. Nitekim, depremden sonra verilen aradan sonra, IMKB yeniden açıldığı zaman yaşanan panik düşüşte dahi, bu seviye çok kısa bir süre için kırılmış, sonra yeniden üzerine çıkılmıştır.



Kaynak : Forex TR

Bu bölümde anlatılan direnç/destek konusunun önemli noktaları aşağıda özetlenmiştir.

• Bir hisse senedinin fiyatı, alıcıların ( boğalar ) ve satıcıların ( ayılar ) anlaşması ile oluşur.
• Fiyatlardaki değişimler, yatırımcıların gelecekle ilgili beklentilerinin yansımasıdır.
• Destek seviyeleri, fiyatların daha aşağıya gitmeyeceği konusunda konsensus oluşan seviyelerdir. Alıcılar artık satıcılardan daha fazla ve daha kararlıdır.
• Direnç seviyeleri, fiyatların daha yukarı gitmeyeceği konusunda konsensus oluşan seviyelerdir. Satıcılar artık, alıcılardan daha fazla ve daha kararlıdır.
• Destek - direnç seviyelerinin aşılması, yatırımcı beklentilerinin arz/talep yönünde oluşan değiştiğini gösterir.
• İşlem hacmi, beklenti değişikliklerinin gerçek gücünü gösteren en önemli kriterdir.
• Yatırımcı tereddüdü, direnç - destek seviyelerinin aşılmasından sonra sık sık görülen ve fiyatların düzeltme yapmasına sebep olan piyasa hareketleridir.

Kaynak : Forex TR

Destek ve direnç nedir?

Destek seviyeleri, alıcıların kuvvetli olduğu veya kuvvetli olacağa benzediği fiyatlardır.
Direnç seviyeleri, satıcıların kuvvetli olduğu veya kuvvetli olacağa benzediği fiyatlardır.

Destek

Alıcıların genelde kuvvetli olacağı için destek seviyeleri piyasaya bir "taban" sağlar. Piyasalar güçlü bir destek seviyesine düştüğü zaman yatırımcı, alıcıların piyasaya çıkıp alımlarıyla fiyatları yükselteceklerini veya en azından fiyatların artık düşmeyeceğini tahmin eder.

Destek seviyeleri alıcıların kuvvetli olacağı beklenen fiyatlar olduğundan dolayı destek seviyesi altına düşen bir fiyat piyasa için bir sinyaldır. Bu sinyal, satış baskısının daha önceden düşünüldüğünden daha fazla (veya alım baskısının daha az) olduğunu gösterir ve bu durum bir çok zaman daha çok yatırımcıları uzun pozisyonlarını satıp kısa pozisyon almaya yönlendirir.



Direnç

Direnç seviyeleri, piyasalara tavan oluşturarak destek seviyelerinin tersine bir anlama sahip. Fiyat kuvvetli bir direnç seviyesine yükseldiği zaman satıcıların yoğun bir şekilde piyasada işlem yapacağı tahmin edilebilir ve yoğun satışlar fiyat seviyesini düşürebilir. Dirençler short pozisyon tutanlar için bir emniyet ağı işlevini yerine getirir ve yalancı çıkış anında alım yapmayı hedefleyen plana çağırır.



Bir fiyatın direnç seviyesini kırması (geçmesi) bir çok zaman büyük sayıda stop emri'nin gerçekleşmesine ve böylece fiyatın daha da yükselmesine neden olur. Bir çok zaman direnç seviyesi ne kadar kuvvetliyse işleme konulan stop emir'lerinin sayısı o kadar büyük ve direnç seviyesinin üstüne fırlama hareketi o kadar büyük olur.

Ancak maalesef, her fırlama gerçek bir fırlama değildir. Sırf direnç seviyesinin üstünde satış gerçekleştirmek için bir çok yatırımcının stop emri koyduğunu bilen büyük kurumsal yatırımcılar bu stop emirlerinin devreye girmesini sağlamak için fiyat seviyesini geçici ve suni olarak yükseltirler. Arkasında gerçek bir alım gücünün bulunmadığı böyle bir çıkışın direnç seviyesine gerilemesi muhtemeldir. Bu tür yalancı hareketlerin tersi destek seviyelerinde de olabilir.

Kaynak : Foreks-Türkçe