Borsa Yatırımcısının Dikkatine (IMKB, VOB ve Forex Yatırımları İçin Önemli Öğütler)

[ToKoBa]

Değerli Üyelerimiz,

Bir çoğunuz belirli umutlarla borsa (imkb, vob ve forex) işlemelrine başladınız ya da başlamak üzeresiniz. Bunun temel sebebi özellikle VOB ve Forex piyasasının kaldıraç oranlarıyla yüksek getiri vaad etmesidir. Fakat borsalar garantili bir yatırım aracı değildir. Bu yüzden sizin vaad getiri kadar götürü riski de taşımaktadır.

Bu konu altında risklerinizi ve zararı azaltmak için dikkat edilmesi gereken konulara değinilecektir.

[ToKoBa]

ToKoBa demiş kiMesaj
Borsa yatırımcısı, Homoeconomicus türünün bir alt grubu olarak çok özel bir canlıdır. Sistemin devam etmesi için yapması gereken şeylerin hepsini yaparken kendi iyiliği için yapmaması gerekenleri hep unutur. Bu yapmaması gerekenler sadece borsa ile ilgili değil, rutin hayatıyla da ilgilidir. Onun yapmaması gerekenler nelerdir? Sakınması gereken durumlar ve eylemleri biliyor mu? Bilse bile bu bilginin ona bir yararı var mı? O her şeyi yaşayarak mı öğrenmek zorunda? Yoksa borsada başkalarının deneyimlerinden yararlanmak mümkün mü?

1- Bir şekilde borsada yer alıyorsan, ne iş yapıyorsan yap, işini ihmal etme! Piyasa ne kadar boğalaşırsa boğalaşsın, ekranda gördüğün kazançlar gerçek hayatındaki kazancından çok farklı olsa bile gerçek kazanç bildiğin ve yaptığın işten elde ettiğindir.

2- Mesleğin ne olursa olsun, çevrede borsacı öğretmen, borsacı doktor veya borsacı doktor olarak anılmaktan kork. Çünkü yükseliş trendi er veya geç bitecektir. Bittiğinde akılsız borsacı olarak anılacaksın. Çevrende hiç kimseye tüyo verme! Hisse önerisi yapma! Çünkü söylediklerin doğru olsa bile çoğu kişi kaybedecek. Kazansa bile daha çok kazanamadığı için seni suçlayacak.

3- Borsa yüzünden aileni ihmal etme! Çünkü hiçbir boğa piyasası ve hiçbir internet muhabbeti çocuğundan esirgediğin dakikaların yerini tutamaz. Hiçbir borsa üstadının yazısı eşinin seninle aynı evde yaşıyorken yalnız kalmasına neden olamaz.

4- Kesinlikle borsayı sevme! Borsa sadece bir araçtır. Nasıl ki balıkçı oltaya aşık değilse, sen de borsaya aşık olma! Borsa para kazanmak içindir. Para ise lotları arttırmak veya portföyü büyütmek için değil. Harcanmak için kazanılır. Harcarken mutsuz değil, mutlu olmak lazım.

5- Eğer borsada kaybediyorsan bunun nedeni yeterince teknik veya temel analiz bilmemen değil. Borsanın ne olduğunu bilmediğin için ve kendini tanımadığın içindir. Borsanın tarihini okursan 500 yıldan beri aynı insanların aynı nehirde yıkandığını göreceksin.

6- Eğer borsayı yanlış yorumluyorsan veya ardı ardına para kaybediyorsan bir süreliğine yorumlamaktan ve işlem yapmaktan vazgeç! Çünkü hata bir sonraki hatayı, kayıp ise bir sonraki kaybı besler. Aldığın pozisyon seni huzursuz ediyorsa karda veya zararda olsan bile pozisyondan mutlaka çık!

7- Hisseyi şahsi malın gibi görme! Her hisse sen onu sattıktan sonra yükselme hakkına sahiptir. Borsada ne hisseler ne de yükselişler biter.

8- Hisse senedi alım satımı yapıyorsun diye kendini Wallstreet’in büyük traderlerinden biri zannetme! Kendi sosyal sınıfından olmayan şirket patronlarını pozisyonuna göre haklı veya sevimli veya büyük insan olarak görmeye başladıysan otur bir daha ve bir daha düşün! Politik eğilimlerin borsadaki trende göre değişmişse oturup iki kez düşün!

9- Borsa ile uğraşıyorsan internet’teki kişilere fazla güvenme. Orada gördüğün bir çok isim aslında aynı kişiye aittir. Orada bir çok kişi yazdığı gibi değildir. Dijital ortam palavra atmak için en uygun ortamdır.

10- Televizyonda altında borsa ile ilgili bant geçen programları mümkün olduğu kadar az izle! Yükseliş trendi sırasında şok haber ve kriz haberlerinin çoğu hikayeden ibarettir. Düşüş trendi sırasında ise düşmek için bu haberlere gerek bile yoktur.

11- Kendine belli bir kazanç hedefi sakın koyma! Örneğin ‘Bu hisse %X yapınca satarım!’ veya ‘Param şu kadar olunca borsadan çıkarım!’ gibi düşüncelere sahip olma! Çünkü ne o hissenin sana o yüzdeyi vermek, ne de borsanın sana o parayı kazandırmak gibi bir sözü var.

12- Kaybettiğin zaman sakın başkalarını suçlama! Çünkü aracı kuruma kendin gidip hesap açtın. Hisseyi kendin aldın. Hisse kendisi düştü. Düşünce de onu sen sattın. Krediye sen girdin. Böylece zararı da sen ettin.

13- Gazetede okuduğun veya TV’den duyduğun habere göre hisse alma! Haber medyaya düşmüşse genellikle artık eskimiş demektir.

14- Vadeni mutlaka belirle! Bir hisseyi ne kadar elde tutabileceğini bilmiyorsan o hisse çok yükselse bile o yükselişin sana bir yararı olmayacak.

15- Kesinlikle keşke ile başlayan cümleler kurma! Kesinlikle yapmadığın veya yapamadığın şeylerin hesabını yapma! Ayinesi iştir kişinin ……

16- Borsadan nefret etme! Borsa bazılarına çok iyi para kazandırır. Çoğunluk içinse para kaybetme yeridir. Zifiri karanlıkta güneşin doğacağını bil!

17- Hiçbir zaman coşkuya kapılma! Borsanın en boğa gününde bile heyecanlanma! Çünkü o günlerde düşüş yakındır.

18- Kendine güvenin arttıysa ve kendini başarılı bulmaya başladıysan korkmaya başla! Çünkü bu duyguların sahibi genellikle hata yapmaya yakındır.

19- Borsa gurusu veya ekonomi dehası diye lanse edilen veya akademik ünvanlara sahip kişilerin söyledikleri veya yazdıklarına koşulsuz evet deme! Borsa tarihi bu tip insanların büyük hatalarıyla doldur.

20- Belleğini sürekli çalıştır! Hangi politikacının ne zaman ne dediğini unutma! Hangi borsa uzmanının ne zaman ne azdığını hatırla! İnsanları mutlak kötü veya iyi diye ayırma! Herkesten ters yönden bile olsa öğreneceğin bir şeyler olabilir.

İMKB’de kan kaybı sürüyor. Gerekçesi ne olursa olsun yabancı satışı diğer hisselere de sıçramıştır. Şu anda hisse alımı için hiçbir neden yok! Önümüzdeki hafta borsanın bana kazandırdığı eve taşınacağım için ve işlerimin yoğunluğu nedeniyle muhtemelen yazı yazmayacağım. Esenlikle kalın!

Dr.Arman Afrashi (KMX)

[ToKoBa]

trader demiş kiMesaj
Merhabalar,

Aşağıda ingilizceden çevirdiğim tradingle ilgili bir yazı var,bu yazıyı ,kaynağını aşağıda belirttiğim,bir amerikan futures trading /daytrading sitesinden almıştım.Ara ara bu piyasada çalışan bizler tarafından okunması gerekiyor,bu yedi hatanın yapılmaması açısından.

Mesela EWP ile çalışmak piyasayı anlamak üzerine kurulu bir yöntemdir,piyasanın dalgalarını anlamanız gerekiyor ki dalgaları doğru sayasınız.Ama bu yazıda yazar ,tüm bu piyasayı anlama gayretlerini reddediyor.Sadece doğru sistem disiplinle uygulanmalı,deyişi o.Ben de onun için EWP kullansanız bile işlemleri mutlaka trading sistemi ile yapmalıyız ,diyorum.Mesela itiraf edeyim benim ara sıra yaptığım hatalar,1. , 4. ve 7. maddeler;siz de bakın bakalım hangi hataları yapıyorsunuz.?

Ara ara ben bu yazıyı okurum ,yararlı oluyor...

TRADER’LARIN YAPMAMASI GEREKEN YEDİ HATA

1.)Piyasanın yönünü bulmak için mücadele etmek:

Traderlar bazen bir trendi belirlemek için komplike formüller,indikatörler kullanırlar.Grafik üzerine o kadar çok indikatör koyarlar ki,sonunda grafikteki asıl veri olan fiyatlar görülmez olur.Şöyle düşünürler,sistemleri komplike oldukça trendi daha iyi yakalayacaklardır.Fakat temel ilkeyi gözden kaçırırlar:Piyasa yükselirken al,piyasa düşerken sat.

2.)Karları realize etmemek:

Doğaları gereği traderlar umut doludur.Kısa zamanda çok para yapmak isterler.Hatta bazıları tek trade de çok para kazanmak ister.Ve bu kaybetmelerinin nedenidir.Halbuki trading başarısı için İSTİKRAR İÇİNDE KÜÇÜK KARLAR gerekir.İstikrar anahtar kavramdır,zaman içinde istikrarla küçük karlarınızı toplarsanız,yani karlarınızı zamanında realize ederseniz tradingde başarıyı yakalarsınız.

3.)Zararları sınırlandırmamak:

Zararlar işin bir parçasıdır fakat trading başarısı açısından sınırlandırılmalıdır.Birçok trader terse düşmeye çok fazla tolerans göstermekte ve bu da tek trade de sermayelerinin önemli kısmının buharlaşmasına yol açmaktadır.Bunun için dar stop-loss lar kullanılarak ortalama zararın ortalama kardan küçük olması sağlanmalıdır,kazanan trade oranı %50 den fazla olan bir sistemle bu durumda zaman içinde mecburen kar elde edilecektir.

4.)Yatay piyasada trade etmeye çalışmak:

Piyasa yukarı ya da aşağı trend halindeyken tradeleri yapmalıdır.Bunun için yatay piyasayı haber veren ve burada trade yapılmasını engelleyen bir ek sistem olmalıdır.

5.)Bir trading stratejisinin olmaması:

Bir trading stratejisine sahip olmanız başarılı trading için yapmanız gereken tek şeydir.Bu strateji,sizin piyasaya hangi noktada kaç kontratla gireceğinizi,nerede karla çıkacağınızı,stopla nerede zararla çıkacağınızı söyler.Bu strateji,bu işi kumar olmaktan çıkarıp ciddi bir ticaret haline getirir.İnsanların çoğu böyle bir stratejiye sahip olmadan bu işe girer.Siz böyle bir stratejiye sahip olduğunuzda ,daha başlangıçta çoğunluğun önüne geçersiniz.

6.)Duygularını kontrol edememek:

Traderların belli başlı duyguları şunlardır:umut,korku,panik,aşırı heyecan,kararsızlık,karar vermekten kaçınma,sorumluluk almama v.s.
Trading işinde başarılı olmak için bu negatif enerji kaynaklarından kendinizi uzak tutmanız gerekir.Eğer bu duygularla kafanız ve sağlığınız elden gitmekteyse,en iyi gelişmiş trading stratejileri bile size yardım edemeyecektir.

7.)Aşırı trade etmek:

Niceliğin nitelikten önemli olduğunu zanneden bir sürü trader vardır ve bunlar brokerlarını zengin etmekle meşguldürler.Başarı oranı yüksek tradeleri stratejiniz seçip yapmalıdır.
Kaynak: Rockwell Trading İnternet Sitesi

[ToKoBa]

TIFIL demiş kiMesaj
kararsız arkadaşlara tavsiyeler:
1.) eğer bir tekniğe dayanmadan içgüdüsel davranıyorsanız % 50 doğru çıkma ihtimali vardır. Ancak doğru çıksa bile py yani büyük oyuncular bunu sizden önce tahmin edebildiklerinden kazanma şansınız % 50 değil %35-40 gibidir. çünkü vob pozisyonu siz karar verdiğinizde durumu bir miktar yansıtmış olacaktır. Eğer yanılyorsanız kaybınız % 50 değil daha fazla olacaktır. Sonuçta 3 te 2 ihtimalle tahminiz kaybettirecektir.
2.) pozisyonda olmayıp aklınızdan geçirdiğiniz al/sat durumu gerçekleşirse bu sizin kazanmış olacağınız anlamına gelmez. sadece % 33 ihtimal gerçekleşmiştir. kaybetmiş olabileceğiniz anları beyniniz hiç görmemiştir.
3.) seans saatleri içerisinde en az her saat başından 10 dk önce ve 10 dk sonraki bölümde ekranı takip edin. bu yarım saatlik alanda başka iş yapmayın, ekrandan ayrılmayın.
4.) eğer vob anlık ve derinlik ekranınız yoksa edinin.
5.) teknik kullanın. bilmiyorsanız hemen öğrenmeye başlayın. kumar oynamayın. kazanma şansınız başkalarından daha fazla olmalı. bu ise bilgi ve tecrübe demektir.
6.) mutlaka az ile başlayın, öğrendikçe kazanırsınız, kazandıkça arttırırsınız. elinizde mutlaka devam edecek miktarda yedek imkanınız bulunmalı.
7.) bilinçli işlem yapanların geçimini vob tan sağlayabileceklerini düşünüyorum.
miktarını ise kendisi belirler.
ilave edecek varsa alıntı yapabilir.

biryerlerden alıntı yapmıştım ama faydası olabilir diye eklemek istedim,

[ToKoBa]

trader demiş kiMesaj

trader demiş kiSizin bu yaptığınıza para yönetimi(=money management) denir ve futures piyasalarda hayatidir.

Şimdi buradaki arkadaşların giriş ve çıkışları gösteren ve hatta stop veren bir sistemi var.Olmasa da sitede Bıcırık gibi bu fonksiyonları yerine getiren bir trading sistemi var.Bizim sistemden bu giriş,çıkış ve stopları aldıktan sonra tek yapmamız gereken pozisyon büyüklüğü de denen kontrat sayımızı ayarlamak.Bu göründüğü gibi kolay bir işlem değildir,çünkü insanın arzu ve korku gibi duyguları işin içine girer.Para Yönetimi ile belirlenmesi gerekenler:

1.Kaç kontrat pozisyon açılacak?
2.Bu sayı aynı yerden mi açılacak yoksa kademe kademe mi ?
3.Aynı trade içinde gelen karlarla pozisyon arttırılacak mı?(piramitleme)
4.Realizasyon parça parça mı yapılacak yoksa bir seferde mi?
5.Trade kapandıktan sonra gelen karla bir sonraki trade de kontrat sayısı arttırılacak mı?(ay içinde piramitleme)
6.Yoksa kontrat sayısı o ay boyunca sabit mi kalacak?
7.Maksimum stop puanı,sermayenin kaçta kaçını götürecek ,dolayısıyla,ne kadar pozisyon açılmalı?

Bu ve bunun gibi sorular para yönetimi kavramıyla ilgilidir.

Arkadaşlar geçen hafta Para Yönetimi ile ilgili yazılarımı hatırlarsanız ,böyle Para Yönetimi'ni tarif etmiş ve örnekler vermiştim.

Şimdi bu örneklerde kullandığım formülü biraz daha açıklamak istiyorum.Genel formül ,Para Yönetimi ve Risk Kontrolü kavramlarını birbirine bağlar ve şu şekildedir:

K = ( S * ST)/(100* Z)

Bu formülde:

K.......açılacak kontrat sayısı(Para Yönetimi büyüklüğüdür)
S.......sermaye (Para Yönetimi büyüklüğüdür)
ST.....yüzdesel olarak stop ya da zarar(Risk Kontrolü büyüklüğüdür)
Z......puansal olarak zarar(Risk Kontrolü büyüklüğüdür)

Şimdi dikkat edilirse,formül ,K ve S ile Para Yönetimini ST ve Z ile Risk Kontrolüne bağlar.Dolayısıyla bu iki kavram birbirine bağlıdır.Bir başka deyişle açacağınız kontrat sayınız,sermayeniz,ve baştan kabul ettiğiniz zararın fonksiyonudur.

Örneklere geçersek,sistem kullandığımızdan,Z yani sistemin ortalama puansal zararı bizim için bellidir.Mesela Bıcırık Sistemi ele alırsak Kasım ve Aralık aylarında toplamda 16 trade de 4550 puan kaybetmiş,bu da bölersek 4550/16=285 puan bu sistemin ortalama zararıdır.Bir kayıp yüzdesi yani ST seçiyoruz,bu miktar bir trade de kaybetmek istediğimiz azami sermaye yüzdesidir.%3 seçelim,sermayemiz de 70000.-ytl olsun.

K=(70000*0.03)/(100*0.285)=73 adet açılması gereken kontrat sayısıdır.

Bu miktar pozisyon açarsak

73*0.285*100=2080 .-ytl zararda 2080/70000=%3 zararı maksimum etmiş oluruz.

Bu yalnız yüksek bir kontrat sayısıdır ve sistemin ortalama zararına göre hesaplanmış olup maksimum zararı göze almaz.Eğer ben en fazla sistem zararında %3 ten fazla zarar etmeyeyim derseniz,aynı Kasım Aralık döneminde Bıcırık maks zararı 850 puandır,buna göre:

K=(70000*0.03)/(100*0.850)=24 kontrat adedi olarak bulunur.

Bu durumda sistemin geçmişte işlediği maks zarar oluşsa bile ,siz bir trade de
24*0.850*100=2040.-ytl ile 2040/70000=%3 zararı en fazla etmiş olursunuz.Bu durum daha muhafazakar olarak işlem yapmanızı sağlar.

Şu halde yapılması gereken ,sistem belli ise ort.zarar ya da maks.zarar bellidir,bir yüzdesel zarar oranını baştan kabul etmek(%3-%5 arası tavsiye edilir),sermaye de bilindiğine göre her trade başında optimum kontrat sayısını bulmak.

İşte size Para Yönetimi ve Risk Kontrolü'nün kaldıraçlı piyasalarda birlikte yapılması için basit ve etkili bir algoritma...

[ToKoBa]

trader demiş kiMesaj
Geçen hafta ,Para Yönetimi'nin ne demek olduğunu ve Risk Kontrolü kavramıyla hangi genel formülle bağlandığını açıklayan bir yazı göndermiştim.Bu formülle belli bir sistem için ,baştan kabul edilebilir yüzdesel zararlar ve sermaye miktarı için optimum kontrat sayısı bulunmaktaydı.

Para Yönetimi konusu içinde biraz daha gezelim bakalım.

1-Kazanma Oranı:Bir trading sistemin belli bir dönem içindeki toplam trade sayısı T ise ve bunların K kadarı karlı ve Z kadarı zararla bittiyse T=K+Z dir.Yani toplam trade sayısı kar eden ve zarar eden tradeler toplamıdır.K/(K+Z) ise sistemin kazanma oranıdır ve tradelerin % kaçının karla bittiğini söyler.
Z/(K+Z) ise sistemin kaybetme oranıdır ve sistemin tradelerinin % kaçının zararla bittiğini söyler.
Kasım Aralık döneminde örneklersek Bıcırık toplam 42 trade etmiş ve 24 ü kar 18 i zararla sonuçlanmıştır.Bu durumda sistemin kazanma oranı 24/42=%57 ve 18/42=%43 kaybetme oranıdır.

2-Ort.Kar/Ort.Zarar:Bir sistemin belli bir dönemde yaptığı karlar, toplam kazanan işlem sayısına bölünürse ort.kar bulunur.Benzer şekilde toplam zarar ,toplam zarar eden işlem sayısına bölünürse ort.zarar bulunur.
Örneklersek,Bıcırık için Kasım-Aralık 'ta toplam 24725 puan 24 trade de kar etmiş,dolayısıyla sistemin ort.karı 24.725/24=1.030 puandır.Ort.zararı da daha önceki makalede hatırlarsanız 0.285 puan olarak bulmuştuk.Ort.kar/ort.zarar oranı Bıcırık için 1.030/0.285=3.61 olarak bulunur.

3-Pozitif Beklentili Sistem:Para Yönetimi'nde bir sistem için beklenti kavramı vardır.Siz ,bir sistem kullandığınız zaman geçmiş verilere bakıp gelecekte de aynı performansı göstermesini garantileyemezsiniz.Geçmişte iyi giden bir sistem gelecekte kötü gidebilir ya da tersi olabilir,çünkü gelecekte ne olacağı,piyasa şartları,hakim dalganın davranışı ne bir insan tarafından ne de bir sistem tarafından öngörülemez.Geçmişte iyi performans gösteren bir sistem hakkında ,gelecekte ancak verileri iyiyse , bir pozitif beklentiye kapılabilirsiniz.
Bunun için ilkönce beklenti kavramını tanımlayalım:

BEKLENTİ=KAZ.ORANI*ORT.KAR - KAY.ORANI*ORT.ZARAR şeklindedir.Bu oran ne kadar yüksekse sistem de o kadar verimlidir.Riske atılan her 1.-ytl için sistemin kazandırma potansiyelini gösterir.Bir trading sisteminin en önemli unsurudur.Eğer beklenti pozitif değilse ,o sistemle çalışma iflasla sonuçlanır.
Bu oranın 0.50 nin üzerinde olduğu sistemler çok iyi pozitif beklentiye sahiptirler.

Pozitif beklentili bir sistem sözkonusu olması için bu oranın sıfırdan büyük olması gerekir.Bıcırık için Kasım-Aralık döneminde değerleri oturtalım:

BEKLENTİ=0.57*1.030-0.43*0.285= 0.464 bulunmaktadır.Bıcırık ,pozitif beklentili bir sistemdir.

4-Performans: Beklenti denkleminden hareketle

P=(KAZ.ORANI/KAY.ORANI)*(ORT.KAR/ORT.ZARAR) büyüklüğü oluşturulursa bu da beklenti gibi bir sistemin trade edilebilmesi hakkında fikir verir ve 1 den büyük olmalıdır.Net olarak kaybedilen her 1.- ytl ye karşı sistemin geçmişte kazandırma potansiyelini verir.Ne kadar büyük olursa o kadar iyidir.Bıcırık için
P=(0.57/0.43)*(3.61)= 4.78 bulunur.Bu sistem net olarak kaybettirdiği her 1.- ytl ye karşın 4.78 ytl kazandırmaktadır.

Şimdi kazanma oranı , ort.kar/ort.zarar oranı ,beklenti ve performans büyüklüklerini beraber ele alalım ve bir Para Yönetimi yorumu yapalım bu sisteme:

Bıcırık sistem,(ya da aynı şekilde hesaplanacak başka bir sistem de olabilir) %57 olasılıkla 1.030 puan kar etmekte ve %43 olasılıkla 0.285 puan zarar etmektedir.

Bütün bu işlemleri yaparken 1.030/0.285=3.61 ort.kar/ort.zarar oranı olmaktadır

Beklentisi 0.464 tür ,pozitif olduğundan Para Yönetimi açısından trade edilebilir ,0.50 değerine yakın olduğundan iyi bir sistemdir.

Performansı daha iyi çıkmakta ve 4.78 değeri yüksek kazandırma potansiyeli anlamına gelmektedir.

Bu şekilde bu yazıda bir sistemin testinde ya da değerlendirilmesinde kullanılan bazı önemli büyüklükleri örneklerle açıklamaya çalıştım.

[ToKoBa]

ToKoBa demiş kiMesaj

Buna benzer durumlar yaşamamak ve sermaye piyasalarının nimetlerinden faydalanmak isteyen yatırımcılara tavsiyelerim :
1- Aracı kurumunuzun müşteri temsilcileri size yatırım danışmanlığı yapmak için ücret alıyorlar. Onları değerlendirin. Bu yatırım danışmanları SPK tarafından özel sınava tabi tutulmakta ve lisans belgesi almaları gerekmektedir. Fakat onların da herşeyi bilmeleri mümkün değildir. Bu yüzden onları sadece danışman olarak değerlendirin. Kahvehanedeki arkadaşınızdan, ya da bir akrabanızın verdiği tüyolardan daha gerçekçi sonuçlar üreteceklerdir.
2- Yatırımlarınızda başkalarından yardım alamıyorsanız teknik analiz öğrenin. Teknik nalizin geçmişteki verileri yorumlamaya yaradığını ve size geleceği %100 olarak söyleyemeceğini de unutmayın.
3- Teknik analize dayalı bir teknik sistem oluşturun. Bunun için yüzlerce göstergeden sizin için en verimli olacağını düşündüğünüz göstergeleri kullanın ve Metastock gibi programlarla geçmişe yönelik test edin ve sonuçlarını karşılaştırın.
4- Yatırımlarınızı uzun vadeli yapacaksanız şirketin teknik analizi yanında temel analizine de ihtyiacınız olacaktır. Bunun için temel muhasebe bilgisi yeterli olacaktır. Ya da en azından önümüzdeki dönem için gelir ve giderlerini karşılaştırabilirsiniz.
5- Stoploss denilen zarar kesme sistemini kesinlikle uygulayın. Bir hisseyi almadan önce göze alabileceğiniz riski belirleyin ve zararınızı bu seviyeye geldiğinde satış yaparak çıkın. Bu seviye çoğunlujla yukarıdaki 6. seviye olacaktır.
6- Kararlarınızı alırken kesinlikle aceleci davranmayın. Piyasada uçan kaçan bir şey yok. Bir fırsat giderse bir diğeri gelecektir. Hepsini yakalamanız kesinlikle imkansızdır. Bunu yapan ilk kişi olmayı denemeyin bile.
7- Burada işlem yapmanın amacı para kazanmaktır. Kendinizi bir kıstas seçin. Örneğin yıllık bileşik faizler gibi. Yıllık getiriniz bu kıstasın üzerine çıkıyorsa başarılı bir trader sayılırsınız. Yıllık bileşik faziler risksiz olarak alabileceğiniz maksimum getiridir.
8- Arkadaş arabayı satmış parasını A hissesine yatırıp iki yılda beşe katlamış gibi haber üzerine bu piyasada işlem yapmaya kalkışmayın. A hissesi yine aynı performansı göstermeyebilir. Belki de o performansı gösterme sırası K hissesindedir. Piyasada işlem gören 300den fazla hisse senedi arasında doğru hisseyi bulmanız gerekecektir. Bunun için birinci maddeye bakınız.
9- Halka arzlar çoğunlukla bir fırsat olarak çıksa da hüsranla sonuçlanan arzlar da olmuştur. Halka arza girmeden önce şirketin hangi sektörde faaliyet gösterdiğini ve geçmiş yıllar performansını rakipleriyle karşılaştırarak bilmeniz gerekmektedir.
10- Piyasaya ilk defa giriyorsanız ve tek başına mücadele edecekseniz en az ilk 10 işleminizi sanal olarak yapın. Fakat ne de olsa gerçek para yatırmıyorum diye de rahat ve fevri davranmayın.

[ToKoBa]

• Basit temel vadeli trading kurallarını iyi öğren. Basitçe ne yaptığını bilmeden hareket eden kişiler kaybetmeye mahkumdur.
Kural 1: Trendi takip et.
Kural 2: Zararları kısa kes
Kural 3: Zarar eden pozisyonu artırma
Kural 4: Alım satım planı yap
Kural 5: Karlı pozisyonu sürdür
Kural 6: Kenarda durmanın beklemenin de bir pozisyon olduğunu unutma
Kural 7: Disiplinden asla taviz verme

• Piyasaya girmeden önce alım-satım planı yap ve planını takip et.
İyi bir plan;
- Hedef fiyat
- Giriş ve çıkış noktaları
- Risk/ödül dengesi
- Stop noktaları
- Geçmiş fiyat seviyeleri hakkında bilgi
- Dönemsel etkiler
- İlişkili piyasa datalarının analizi
- Teknik analiz ve bu gibi konuların hepsini içerir.

• Eğer piyasaya yeni giriyorsan, en azından ilk yıl küçük bir tarder ol. Sonra iyi ve kötü yaptığın alım-satımları analiz et ve gerçekten yaptığın hatalardan ders al.

• Vadeli piyasada trade etmenin en önemli kurallarından biri "Zararı kısa kesmeyi bilmek ve kârlı pozisyonu sürdürmektir." Basit gibi görünür ancak göründüğü kadar basit bir davranış şekli değildir. İnsanın hata yaptığını kabullenmesi kolay değildir.

• Heyecan aramak için piyasalardan beslenme. Eğer kumar oynama heyecanıyla vadeli piyasada hareket edersen, büyük ihtimalle kaybedersin.

• Zararlarını kısa kes. İlk zararın senin en küçük zararındır. Bunu unutma! Bunun en kolay yolu beyninizin bir köşesine "Zararlarımı kısa kesmeliyim" komutunu yerleştirmektir.

• Zarar eden bir pozisyonu artırma. Pozisyonunun başına bela olmasına asla izin verme. Beladan uzak dur!

• Rüzgarı karşınıza alarak zararlı pozisyonda ısrar etmek zararların katlanmasına neden olur.

• Bir çok tecrübeli trader; "Pozisyonunuz üçüncü günde de zararda ise, uzaklaş!" tavsiyesinde bulunmaktadır. Bu tür zararları hemen keserek enfeksiyonun bedeninizi sarmasına izin vermeyin veya umutsuz bir aşkın içine düşmeyin.

• Zararlarını analiz et ve zararları neden ettiğini öğren. Bir çok trader hatalarından ders almaz ve hatalarının üzerinde düşünmez.

• Beynini "birçok küçük zararı" ve "bir kaç büyük karı" realize etmeye programla.

• Beklenmedik karları da realize et.

• Kararsızsan, emin değilsen alım-satım yapma.

• Eğer kendini çok zeki ve kurnaz görüyorsan dikkatli ol. Çünkü kurnaz ve akıllı kişiler sıklıkla piyasaya biraz daha erken girerler. Bu kişilerin gerçekleri görmeden potasiyel fiyat hareketlerini yakalamaya çalıştıkları için yanılma ihtimalleri yüksek olabilmektedir.

• Fırsatların hiçbir zaman bitmeyeceği unutma. "Roma bir günde inşa edilmedi!" önemli hiçbir gerçek hareket yok ki tek bir günde gerçekleşsin.

• Trendi takip et. "Unutma! trend senin arkadaşındır."

• Koyun olmaktan korkma! (Don't be afraid to be a sheep)

• Sistem kullan, herhangi bir sistem ve onu uygula. En kötü sistemin bile sistemsizlikten iyi olduğunu unutma.

• Disiplinli bir alım-satım sistemi uygula. Asla hissi Davranma!

• Organize, sistemli bir yaklaşımla ve disiplinle hissi davranışları elimine et!

• Pozisyona girmeden önce risk/ödül dengesini mutlaka gözet.

• Limitlerinin üzerinde asla alım-satım yapma.