Trend dönüşlerinde önemli sinyaller alınmasına yardımcı olan değişim formasyonlarıdır. Belirgin özellikleri aynı seviyelerde gerçekleşen tepe ve diplerdir.

Çift Tepe Formasyonları “M” harfine benzemekte ve iki tepe ile bunları ayıran vadi şeklinde oluşmaktadır. Zirve oluşumunda işlem hacmi sol taraftaki (ilk) tepede çok yoğun iken; sağdaki (ikinci) tepede ise ortalama olarak daha zayıftır. Fiyatların gerilediği aradaki alanda ise işlem hacmi çok düşüktür. Birinci tepe oluşurken fiyatlarla birlikte işlem hacmi de yükselmekte ve ilk tepenin zirvesinde en yüksek düzeye ulaşmaktadır. İkinci tepenin zirvesine çıkarken de işlem hacmi yükselmekte ancak birincinin seviyesine ulaşamamaktadır. İkinci tepe oluştuktan sonra ise fiyatlar tekrar gerilemeye başlamakta ve ilk dipte destek almaya çalışmaktadırlar. Eğer bu destek kırılır ise fiyatlar, dip noktadan itibaren zirveler ile dip arasındaki mesafe kadar gerilemektedir. Çift Tepe Formasyonları ana trend değişim formasyoları olduklarından dolayı tepeler arasındaki süre iki-üç aydır. İki tepe genelde yaklaşık aynı yükseklikte sona ermekte; bazen tepelerden biri diğerine oranla %3 kadar daha aşağıda kalmakta veya yukarıya çıkmaktadır.

Çift Dip Formasyonları’nda ise durum tam tersi olup, “W” harfine benzemektedirler. Bu formasyonlar, piyasanın dip noktalarında oluşmaktadırlar. İşlem hacmi birinci dibi meydana getiren fiyat düşüşleri ile artmakta ve birinci dip noktasında en yüksek seviyeye ulaşmaktadır. Bu noktadan sonra fiyatlar toparlansa da işlem hacmi düşmektedir. İkinci dibin en dip noktasından sonra ise işlem hacmi fiyatlarla beraber yükselmeye başlamakta ve bu yükseliş ikinci dip ile destek seviyesi arasındaki yükselişte belirgin hale gelmektedir. Genellikle ikinci dip noktası birinci dibin biraz üstünde oluşsa da, aynı seviyede ya da daha aşağıda oluşması da formasyonu geçerli kılmaktadır.


Bu formasyonlar güvenilir olmakla beraber diğer formasyonlarla karıştırılabilmektedirler. Bu noktada özellikle bu formasyonları oluşumları sırasında teşhis etmek durumunda olanların küçük ayrıntılara çok dikkat etmeleri gerekmektedir. Zira yükseklikleri birbirinden farklı olan iki yüksekliğin daha sonra Üçgen’e veya Omuz-Baş-Omuz’a dönüşmesi gibi durumlar da sözkonusu olabilmektedir.

Çift Tepe Formasyonu’nda ikinci tepe daha keskin gerçekleşirken, Çift Dip’te ikinci dip daha yumuşak oluşmaktadır. Çift Tepe Formasyonu’nda ikinci tepeden sonra destek seviyesi aşağı doğru kırıldığında işlem hacmi genelde artmakla beraber bu şart değildir. Oysa Çift Dip Formasyonu’nda ikinci dip tamamlanıp da fiyatlar direnç çizgisini geçtiğinde, işlem hacminin daha da yükselmesi gerekmektedir.

Bu formasyonlar iki noktada erteleme formasyonlarından ayrılmaktadırlar:

1. İlk tepenin oluşumuyla beraber fiyatlardaki yükselişin %20 seviyesinde olması, diğer bir ifade ile birinci tepenin zirvesinde %20 oranında geri çekilip vadi kısmını oluşturması gerekmektedir.
2. İki tepe veya dip arasındaki mesafenin en az 1 ay olması, diğer bir ifadeyle vadi kısmının en az 1 ay gibi bir zamanda meydana gelmesi gerekmektedir.

Bu formasyonlar erteleme formasyonları olmadıklarından dolayı, iki keskin tepe (veya dip) yerine tepeler (veya dipler) arasında daha uzun durgun bir sürecin bulunması gerekmektedir.
Kaynak : IBS

Bu Mesaj 12-08-2007 14:54:57 PM değiştirilmiştir. Değiştiren... : ToKoBa.

Çok kuvvetli bir zirve formasyonu olup senetlerinizi satmanızda yarar bulunmaktadır. Belirli bir süredir devam eden çıkış akımının sona erip, düşüşe geçildiğinin sinyalini veren zirve görüntüsüdür. Uzun vadede verdiği tahribat tıpkı " omuz - baş - omuz " zirvesindeki gibi çok yüksek olan bir zirve görünümüdür ve düşüş akımı sona erdiğinde büyük kayıplara yol açar. Görüntü olarak en yüksek seviyede olan zirvenin yanında ( sağ tarafında ve çoğunlukla daha düşük seviyelerde oluşan ) bir zirve daha gözlemlenir. Formasyon uzun süredir devam eden “ bull markets “ veya diğer adıyla “ boğa piyasaları ” nın sonunda gerçekleşir. Genelde yukarı yönde hareket eden ve büyük kazançların elde edildiği çıkış akımlarının sonlarına doğru senette ( veya endekslerde ) yüksek işlem miktarı ile bir zirve ( fiyatların eriştiği en uç nokta diyelim ) elde edilir. Daha sonraki düzeltme ( geri çekilme veya fiyatlardaki düşüş ) senet fiyatını aşağılarda bir noktaya kadar çeker. Yeni alım dalgası ile senette yükselişe geçilir ve senet eski zirve fiyatını aşamadan bir zirve ( bir önceki en uç fiyatında üstünde olan fiyata ) daha yapar. İkinci zirveye doğru olan bu koşuda işlem miktarının azalması dikkatleri çekebilir.

Daha düşük işlem miktarıyla ilk zirveye yakın değerlere ulaşılması talebin ( tabii arzda azalıyor diye düşünenleriniz de olacaktır ) azalması anlamına gelebilir. Elde edilen ikinci zirveden başlayan satışlar gittikçe yoğunlaşabilir. Aşılamayan zirve fiyatı ortada sipsivri ( dımdızlak ) kalacak şekilde belirginleşir. Artık elde edilen zirve sayısı ikiye erişmiştir. Her ne kadar iyi ama daha sonra senet yeniden fırlayıp daha yukarılara da gidebilir diyenler olacaksa da tedbirli olma zamanı gelmektedir. Bu noktada her şey apaçık ortada olmasa bile gözünüzün önündeki görüntüden şüphelenmeye başlamakta yarar bulunmaktadır. Formasyonda eksik olan son taş ikinci zirveden başlayan düşüşte genelde ilk zirveden başlayan düşüş sonunda elde edilen dip noktasının altına inilmesi ile yerine oturacaktır. Artık uzun süren rüyadan uyanma ve gerçeklere dönme zamanı gelmiştir. Senet ilk zirveden sonraki düşüşte elde edilen dip noktasından başlayarak ve yatay olarak çizilen destek çizgisinin altına inmeye başladıysa düşüşe geçildiğini vurgulayan zirve formasyonu tamamlanmış sayılmaktadır.

Formasyonda ilk dip noktasından başlayarak yatay şekilde çizilen çizgiye teknik olarak “ destek çizgisi – support line “ denilmektedir. Bu çizginin altına gidilmesi durumunda senet satılmalıdır.

Formasyon eğer endekslerde oluşursa piyasaların aşağılara gidişi durumunda çok az senet prim yapacağından ve genelde senetlerin % 90’ nın da ( belki de daha fazla ) düşüş yaşanabileceğin- den dolayı senetlerden en kısa zamanda kurtulmak gerekmektedir.

“ İkili zirveler “ her ne kadar gelişmiş borsalarda uzun sürede gerçekleşmekte ise de İMKB’ de çok daha kısa sürede oluşabilmektedir.

Bir parantez açarak şunu iyice belirteyim ;
İkili zirvelerde ikinci zirve fiyat olarak ilk zirvenin altında kalabileceği gibi kesin bir kural olarak algılanmamalıdır.

İkinci zirve bir çok senette ilk zirve fiyatıyla aynı fiyat seviyesinde de gerçekleşmektedir.

Her ne kadar az görülse de bazı zamanlarda formasyonun parçası olan ikinci zirve ilk zirve fiyatının üstünde de gerçekleşebilir. Ne kadar üstünde gerçekleşebilir sorusuna cevap olarak ilk zirvenin en fazla ( fiyat bazında ) % 15 üstünde diyebiliriz.

İkinci zirvenin oluşumunda işlem miktarının azalmasına dikkat çekmemize rağmen bazı zamanlarda işlem miktarı ilk zirveye erişilirken elde edilen işlem miktarının da üstünde olabilir. Yüksek işlem miktarına rağmen senet bir önceki zirveyi aşamıyorsa o zaman işler daha da vahim demektir !
Genelde göstergeler açısından “ RSI “ ve “ Williams’ % R “ tipi göstergelerde bu tür formasyon- lar ( Bakınız. “ Kurtlarla Tango “ adlı kitabıma ) senetlerdeki görüntüden daha önce ortaya çıkarak yatırımcıları fiyatlar açısından gelen tehlikeyi ( yaklaşan fırtınayı ) önceden haberdar edebilir.

Düşüşlerin ne kadar olabileceği ( fiyatlardaki kayıpların diyelim ) konusunda fikir yürütmek isteyenler için kullanılabilecek en basit tekniklerden birisi formasyonun gereği olarak şu şekilde bulunabilir ;

En yüksek zirveyi teşkil eden fiyat seviyesi ile o noktadan aşağıya doğru düşüşte elde edilen dip noktasından çizilen “ destek çizgisi ” nin belirttiği fiyat seviyesi arasındaki fark ( fiyat olarak - örneğin 4000 lira gibi ) bulunur. Daha sonra bu fiyat farkı senetlerdeki fiyatların “ destek çizgisi ” ni aşağı yönde deldiği noktadan başlamak üzere aşağı yönde uzatılır ve düşüş sonunda erişilebilecek fiyat seviyesi bulunur.

Elde edilen fiyat senetlerin aşağı yönde kat etmesi gereken minimum fiyat seviyesidir.

Fiyatlar düşüş trendi içinde hesaplanan fiyat seviyesinden de aşağılara gidilebilir.
Yukarıda grafiklerini verdiğim örneklerde düşüşlerin yarattığı tahribatları hep beraber izleyeceksiniz.
Aşağıda grafiklerin açıklamaları sunulmaktadır :

GRAFİK NO. 1 : ADANA ÇİMENTO " A "

Grafikte gösterildiği gibi senet yükseliş trendi içinde " 1 " ile belirlenen 3.35 cent' e kadar geldikten aşağıya hareket ederek düzeltmeye girmekte. 20 günlük hareketli ortalamanın altına inmeyen senette 2.64 cent seviyesinden başlayan yeni alım dalgası senedi " 2 " ile belirlenen 3.07 cent seviyesine kadar taşımakta. Yeni satış dalgasının yarattığı düşüş 20 günlük hareketli ortalamada dengelenmekte ise de bir süre sonra ve senet yeniden düşüşe geçmekte...
İlk düşüşte elde edilen dip noktası bir çizgi ile yatay olarak uzatılırsa bu çizgi destek çizgisi haline dönüşmekte.
" 2 " numaralı zirveden sonra aşağı yönde başlayan fiyat hareketi hareketli ortalama ve destek çizgisine de kırdıktan sonra çok sert bir düşüşe geçerek yoluna devam etmekte. Daha sonra gelişen tepki çıkışı da fiyatı destek çizgisinin üstüne atamadığından senet yeniden düşüş akımı içine girerek aşağılara sürüklenmeye başlamaktadır....
Düşüşün ilk etapta nerelere kadar gelebileceğini hesaplamak için ise yaptığımız işlem şudur :
3.35 cent ve 2.64 cent arasındaki fark 0.71 cent ( grafikte " x " ile gösterilmekte.) olmaktadır. Bu fark senedin destek çizgisini delme noktasındaki fiyattan ( " 2.64 cent diyelim ) çıkartıldığında önümüze gelen rakam 1.93 cent olmakta. Senet bu kadar düşüşü grafikte de gördüğünüz gibi yaşamış. Elde edilen fiyat seviyesinin aşağı yönde gelinebilecek minimum yer olduğunu unutmamak gerekmekte. Daha da fazla gidebilir dedik. Şimdi anlamaktasınız bazı yatırımcıların başlarına neler gelebileceğini sezdikleri için yukarılarda bir yerde neden senetlerden alelacele kaçmaya çalıştıkları !! Senet baktığınız grafiğin elde edildiği gün itibarıyla 0.34 cent' i bile görmüş. Onda bir fiyatına inilmiş.

GRAFİK NO 2 : ALGYO

Senet " 1 " ile gösterilen yere kadar ( 4.06 cent ) neredeyse soluksuz tırmanmakta. Gelen satışlar 2.88 cent civarında duruluyor. Bu seviyeden gelen alımlarla senet bu sefer " 2 " nolu zirveye ( 3.41 cent ) gitmiş. Kısa süreli çıkış sonrası gelişen yeni düşüş dalgası senedin 2.88 cent' teki desteğini kırınca düşüş sertleşmekte... 2.0 cent seviyelerinden gelişen çıkış hamlesi 2.71 cent' e kadar gidilmesine sebep olmakta ise de gördüğünüz gibi senet aşağı yönde geçilen destek fiyatının üstüne de çıkamadan yeniden düşüşe geçmekte.. İlk düşüş yüksekliği " x " ile gösterilen görüntüde destek seviyesinin altına gidiş başladığında da bir o kadar " yani " x " kadar mesafe aşağı yönde kat edilmekte. Hedef fiyat olan 1.68 cent düşüş içinde görüldüğü gibi senet düşüş akımının sonlarına doğru 0.86 cent' e kadar inmiş...
Sadece zirve formasyonunun yarattığı tahribata bakacak olursanız % 75' den fazla bir kayıp söz konusu !

GRAFİK NO 3 : DEVA HOLDİNG

" Deva Holding " senedinin dolar bazında grafiğine bakacak olursak 99 senesinin sonundan itibaren yükselişe geçen senet “ 0.54 cent “ seviyesinde " 1 " ile gösterilen zirveye erişmekte... Daha sonra düzeltmeye uğramakta... “ 0.36 cent “e kadar sert bir düşüş yaşayan senette gelen alımlar fiyatı “ 0.53 cent “ e kadar taşımakta. Yeni gelen satış dalgası fiyatı bir anda destek seviyesi olan “ 0.36 cent ” in altına kadar indirmekte. Birdenbire " 0.20 cent " e kadar inen senet yeni bir çıkış başlatarak sert bir şekilde yükselmekte ve " 0.50 cent " e ulaşmakta.. Pilimizde burada bitmekte... Görüntü daha büyük bir ikili zirve görünümüne dönmekte..
Satışlar yoğunlaşırken "0.23 cent" seviyesi görülüyor.
Yeni çıkış hamlesi de yatay bir trend içinde gelen satışlar içinde boğulmakta. Artık endeksin de tamamen çöküşe geçmesi ile destekler kırılmakta ve hareketli ortalamaların altına sıkışan senet düşüş trendinin sonunda " 0.06 cent " gibi bir yere kadar inmekte..." 0.54 cent " ile " 0.36 " cent arasındaki mesafe " x " ile gösterilirken, bu mesafenin " 0.36 cent " in altına aynen taşınması ile elde edilen minimum hedef fiyat " 0.17 cent " olmakta ki senet düşüş akımının sonlarındaki fiyatında gösterdiği gibi " 0.17 cent " in de altına inmektedir...

GRAFİK NO 4 : DEMİSAŞ

99 senesinde her senette yaşandığı gibi bu senette yaşanan sert yükseliş senet fiyatını " 1 "ile gösterilen " 1.78 cent " fiyatına getirmekte... Zirveden sonraki düşüşte " 1.32 cent " te dip yapılırken yeni çıkış hamlesi de fiyatı " 1.66 cent " seviyesine taşımaktadır.. İkinci zirvede gelişen sert düşüş " 1.32 cent" teki desteği kırdıktan sonra " 0.90 cent " seviyelerinde durulmakta ve " 0.90 - 1.20 cent " aralığında yatay bir trend içinde girmekte... " 1.78 cent " ile " 1.32 cent " desteği arasındaki fark " x " ile gösterilirken aynı fiyat farkı " 1.32 cent " destek fiyatının altına taşındığında minimum hedef fiayt olarak " 0.86 cent " görülmekte... 2000 senesinin sonlarına doğru yaşanan çöküş daha sonrada devam edince senet düşüş akımının sonunda " 0.17 cent "gibi komik bir seviyeye kadar inmekte... Bir başka " onda bir fiyatına iniş " örneği.....Uzun vadede çok kazanılmakta teorisine örnek... Uzun vadede çok kazanılabilir ama senetleri nerede aldığınıza bağlı.
Kaynak : Teknik Borsa

İkili zirve oluşumunun tam tersi olup uzun süren düşüş akımının sonunda gerçekleşir... İMKB' de sık olarak görünen bu formasyon akım yönü değişimi hareketidir... Uzun sürede gerçekleşir... İlk dip noktasına inilirken işlem miktarının gittikçe azaldığı görülür.

İlk dip noktasından başlayan çıkışta da işlem miktarı fazla olmaz..... Hisse senedi çıkış sonunda genellikle akım çizgisinde dirence çarpacağından ve direnci kırmayacağından dolayı yeniden düşüşe geçer....İşlem miktarı düşüş sırasında iyice azalır.... Düşüş sırasında göze çarpan özellik ise hisse senedi eski dip noktasına gelmesine rağmen aşağı gitmemekte direnmektedir.

enet daha sonra ikinci kez geldiği bu dipten başlayan çıkışa geçtiğinde işlem miktarı da artmaya başlar..... Senedin iki dip noktası arasında gerçekleştirdiği zirvenin ( ilk çıkış sonrasında erişip yeniden düşüşe geçtiği fiyat seviyesi ) geçilmesi ve hisse senedinin bu zirvenin üstünde bir fiyatta kapanması akım yönünün değiştiğine işaret etmektedir.

Elde edilen iki dip noktası ve arasında kalan zirve ile formasyon görüntü olarak " ikili taban " görünümünü tanımlar.

" İkili taban " da ilk yukarı kopmadan sonra ( iki dip noktasının arasında kalan zirvenin geçilmesinden sonra ) her zaman geri çekilme hareketi olmayabilir... Geri çekilme hareketi piyasa şartlarına veya senedin o an içinde bulunduğu şartlara göre değişiklik gösterebilir.. Hızlı hareket eden piyasalarda fiyatlar iyice yükseldikten sonra da düşüşe geçebilir.

Elliot analizlerinde ise genellikle " 1 " nolu dalganın geri çekilmesi " ikili taban " görünümünü ortaya çıkarabilir.

" İkili taban " görünümlerinde genellikle ikinci dip noktası ilk dip noktasının fiyat olarak üstünde kalacak şekilde gerçekleşirse de bu her zaman geçerli olan bir kural olarak algılanmamalıdır.

İkinci dip noktası ilk dip noktasıyla aynı seviyede oluşabileceği gibi çok ender de gözükse bazı zamanlarda ilk dip noktasının altında kalacak şekilde de oluşabilir.

Genellikle ikinci dip noktası oluşurken göstergelerde elde edilen dip noktaları da ilk dip noktalarında elde edilen dip noktasına kıyasla daha yüksek seviyelerde bulunur.

Örnek grafikleri inceleyin.




Kaynak : Teknik Borsa

İkili dip formasyonu düşüş trendlerinin sonunda görülen ve yükseliş trendinin ve hatta bir rallinin başlayacağının erken uyarısı olan formasyonlardır. En az fiyat hedefinin nasıl belirleneceği, aşağıdaki şekilde gösterilmiştir.

Kaynak : Forex Signals Turkey

İkili tepe formasyonları, yükseliş trendlerinin sonunda görülen ve trendin zayıfladığının belirtisi olan çok önemli formasyonlardır. Genellikle, formasyonun ardından panik satışlar ve satış çılgınlığı başlar. En az düşüş hedefi, şekildeki gibi bulunabilir.

Kaynak : Forex Signals Turkey

Çift Tepe şekli, grafiklerde çok kolayca fark edilebilir. Yükselen bir piyasa eğilimi temsil eden, gitgide yükselen küçük tepe ve diplerden oluşur. Eğilim çizgisi bir noktada bir önceki tepeden yukarıya çıkmayı başarmayıp aynı seviyede kalırsa bu durum piyasanın güç kaybedeceğine ve eğilimin ters yöne döneceğine dair bir işaret olabilir. Çift Tepe şekli, yatay bir çizgiyle birbirine bağlanabilen, aynı seviyede iki izafi tepedir.



İki tepenin arasındaki izafi dip, omuz-baş-omuz şeklindeki boyun çizgisine benzer minyatür bir boyun çizgisi meydana getirir ve bu boyun çizgisi yatırımcıya piyasaya ne zaman gireceğini işaret eder. Boyun çizgisinin kırıldığını teyit hareket olduğu zaman yatırımcı piyasaya girebilir; bir mumun boyun çizgisini geçip kapanış fiyatının çizginin altında yer alması iyi bir göstergedir (aşağıdaki grafikte çizgiyi kıran uzun kırmızı mum). Bu mumun bir kaç pip altında bulunan bir seviye piyasaya gimek için doğru zaman olacaktır.



Çift Dip şekli bir öncekinin tersidir. Alçalan bir eğilimde fiyat iki kere izafi dip noktasını dener fakat onu geçemiyor. Başarısızlıkla sonuçlanan bu deneyimden sonra fiyat çaresizce tekrar yükselmeye başlar. Çizgiyi yukarıya doğru geçip onun üstünde kapanan mumdan sonraki daha yüksek kapanış fiyatında piyasaya girmek doğru olur.


Kaynak : Foreks-Türkçe