Tersine-dönüş modellerine göre bu model daha az rastlanan bir modeldir. Bu model, fincan, yuvarlak tepe ya da taban veya kâse gibi isimlerle de adlandırılır. Bu model, trendde çok yavaş ve aşamalı bir değişimi ifade eder. Şekil 5.8a ve b bu grafik modellerini gösteriyor.

Yukarıdan aşağı ya da aşağıdan yukarı olan aşamalı değişime dikkat edelim. Her bir grafiğin aşağısında gösterilen işlem hacminin de kendi fincanını oluşturma eğiliminde olduğuna da dikkat edelim. Tepelerde ya da tabanlarda piyasa, aşamalı dönüşümü yaparken işlem hacmi de azalmaya başlar ve daha sonra, yeni yön ortaya çıkmaya başlayınca işlem hacmi aşamalı olarak artar.


Şekil 5.8a Tepede ortaya çıkmış olan bir "fincan" örneği görülüyor. Yukarı-trend yukarıya doğru olan momentumunu yavaş yavaş kaybetmeye başlar ve aşağı doğru bir hareket ortaya çıkartır. İşlem hacminin de kendi fincanını oluşturduğuna dikkat edelim.

Bazen, tabanın orta noktasından hemen sonra (bkz. Şekil 5.8b) çok yüksek bir işlem hacmi ile fiyatlardaki ani bir artış ortaya çıkar. Fiyatlar daha sonra formasyon yönündeki hareketlerine devam ederler. Bazen tabanın sonlarına doğru bir platform ortaya çıkar, bunun arkasından yeni bir yukarı-trend var olur.

Tabanda oluşan bir fincanda, orta noktanın hemen ötesinde işlem hacmindeki ani artışa, fiyatlar yukarı doğru hareket ettikçe işlem hacmindeki aşamalı artışa, platformun oluşması sırasında işlem hacmindeki artışa ve onu takip eden yukarı doğru kopuştaki yüksek işlem hacmine dikkat edelim.


Şekil 5.8b Bir taban fincanı örneği görülüyor. Burada yine işlem hacminde de ortaya çıkan fincana dikkat edelim. Tabanın orta noktasının hemen ilerisinde bazen işlem hacminde bir patlama görülür. Taban fincanlarına tepe fincanlarından daha çok rastlanır. Formasyonun sağına doğru çoğunlukla bir platform ortaya çıkar. Taban, ya A noktasındaki tepenin kırılmasıyla ya da B noktasındaki platformdan yukarıya doğru bir kopuşla tamamlanmış olur.

Bir fincanın ne zaman tamamlandığını söyleyebilmek çok zordur. Eğer A noktasında bir yukarı hareket oluşursa o zaman bir yukarı hareketin sürmesi bir boğa sinyali olarak değerlendirilebilir. İkinci bir ihtimal olarak platformdan yukarı doğru kopuş, tabanın tamamlanışının sinyali olarak kullanılabilir.


Şekil 5.8c Köytaş'ın grafiğinde bir taban fincanı örneği görülüyor.

Bir taban fincan modeli için kesin bir ölçüm kuralı yoktur. Ancak teknik analizci, yeni trendin gücünü ölçmede kendisine yardımcı olacak teknik araçlara sahiptir. Örneğin, önceki trendin boyutu önemlidir ve bu boyut analizciye, geriye alınacak olan fiyat hareketinin ne ölçüde olacağı konusunda bazı fikirler verir.

Fincan modelinin oluşması sırasında geçen süre de önemlidir. Modelin oluşma süresi ne kadar uzun olursa, daha sonraki bir hareket potansiyeli de o kadar büyük olur. Birkaçını söylemek gerekirse teknik analizci, daha önceki destek ve direnç seviyeleri, yüzde geri almalar, fiyat boşlukları, uzun dönemli trend çizgileri gibi hesaba katması gereken diğer araçlara da sahiptir.

Daha önce değindiğimiz gibi, fincan modeline çok sıkça rastlanmaz. Burada tabanda oluşan fincan modeli üzerinde daha çok durulmasının nedeni, fincan modelinin genellikle piyasanın tabanlarında oluşmasıdır.

Kaynak : Ekonomi

Çanak (Çanak Dip) Formasyonu piyasanın dip noktalarında oluşurken; Ters Çanak Formasyonu ise tepe noktalarda diğer bir ifadeyle yükselen piyasadan alçalan piyasaya geçişte oluşmaktadır.

Çanak (Çanak Dip) Formasyonu genellikle düşük fiyatlı hisse senetlerinde oluşurken; Ters Çanak Formasyonu genelde yüksek fiyatlı hisse senetlerinde ortaya çıkmaktadır. Bunun nedeni, çok düşük fiyatlı hisse senetlerinde belirli bir fiyatın altında çok yoğun talep gelirken, çok yüksek fiyatlı hisse senetlerinde ise belli bir noktadan sonra sınırlı talebin oluşmasıdır.

Bu formasyonlar aşağıdaki sırayla incelenecektir:
- Çanak (Dip) Formasyonları (Rounding Bottom Saucer Formations)
- Ters Çanak Formasyonları (Rounding Top Saucer Formations
Kaynak : IBS

Bu formasyonun oluşumunda belirli bir düşüş sürecini tamamlayan fiyatlar dip oluşumu sırasında uzun bir süre dar alanda hareket etmektedir. Bununla beraber işlem hacmi de gerileyerek çanağın dip noktasında en düşük düzeyine ulaşmakta ve bu yatay seyir aylar sürebilmektedir. İşlem hacmi artık çok zayıf bir halde olup; bu süre içerisinde arz edenler ile talep edenler arasında bir çekişme yaşanmaktadır.

Arz-talep arasındaki denge talep lehine gelişmeye başladığı zaman fiyatlar hafif yükselmeye başlamakta; fiyatların yükselmeye başladığını gören diğer yatırımcıların da ilgi göstermesi ile çıkış ivme kazanmaktadır. Zirvelerden gelen satış baskısı sonucu fiyatlar bir düzeltme hareketine başlamakta ve “platform” denilen, 1 aydan fazla sürmeyen yatay veya hafif eğimli bir süreç başlamaktadır. Platformun üst limitlerinden çizilen direç çizgisi yoğun işlem hacmi ile kırıldığında çıkış trendi onaylanmış sayılmaktadır. Buradan alınan pozisyonlar orta ve uzun vadede ciddi getirilere neden olmaktadır.

Çanağın dip noktasında arz ve talep eşitlenirken bunun sonucunda bazen hisse senedinin tek fiyattan işlem gördüğü durumlara da rastlanmaktadır. İşlem miktarı da fiyat grafiğine paralel bir seyir izlemekte ve formasyonun tamamlanmasına doğru fiyatlarla birlikte işlem hacminde de önemli yükselişler ortaya çıkmaktadır.

Çanak (Dip) Formasyonları düşük fiyatlı ve günlük işlem miktarı az olan hisse senetlerinin tabanlarında görülmekte yüksek fiyatlı hisse senetlerinin taban dönüşlerinde bu formasyona rastlanmamaktadır. Bu formasyonlar, diğer formasyonlara oranla daha seyrek oluşmaktadır.

Aşağıda Çanak (Dip) Formasyonu’na ait bir grafik görülmektedir:

Kaynak : IBS

Hızlı çıkış trendine giren fiyatların dar alanda hareket etmeye başlaması ile ortaya çıkan bir zirve arayışı sonucu oluşan bir formasyondur. Ters “U” harfine benzemektedir. Formasyonda her iki taraf arasında bir simetri mevcut olup; fiyatlar çıkış eğimlerine yakın bir eğimle düşüşe geçmekte ve sol taraftaki başlangıç noktasına doğru hareket etmektedirler.

Bu formasyonda fiyatlar Çanak Formasyonu’nun ters doğrultusunda gitmekte, buna karşılık işlem hacmi hemen hemen aynı seviyede olmaktadır. Diğer bir ifadeyle burada fiyatlar arttıkça işlem hacmi azalmakta ve yükselişin durduğu tepe noktasında işlem hacmi en düşük seviyesine gelmiş olmaktadır. Çanağın dönmesi ve fiyatların düşmesiyle işlem hacmi de hareketlenmekte ve bu durum trend değişimine ilişkin önemli bir sinyal olarak kabul edilmektedir.

Yüksek piyasa değerli ve pazarın değerli kabul ettiği hisse senetleri “Blue Chips” olarak adlandırılmakta ve Ters Çanak Formasyonları da değerli kabul edilen bu hisse senetlerinde görülmektedir. Değerli olarak kabul edilen bu hisse senetlerinin her fiyatta alıcısı olmaktadır. Talebin canlı kalmasından dolayı da bu kategorideki hisse senetlerinin değer kaybetmesi diğer hisse senetlerine oranla daha yavaş olmaktadır. Ancak üstünlük arz cephesine geçtiği için direnme uzun da sürse hisse senedinin fiyatı giderek gerilemekte ve birkaç aydan bir seneye kadar süren dönüş yay görünümünde olmaktadır.

Bu formasyonun gelişimi sırasında işlem miktarlarında belirgin bir farklılık gözlenmemekte; genel olarak tepeye doğru azalma ve dönüşten sonra tekrar artma görülmektedir. Daha önce de belirtildiği gibi, yükselişin en üst seviyelerinde işlem miktarı iyice azalmakta ve yükselişin durduğu tepe noktasında işlem hacmi en düşük seviyesine ulaşmış olmaktadır.
Kaynak : IBS

Yuvarlak zirve görünümünde olan senetlerde fiyatlar genel olarak zirvede ufak hareketler içinde oynarlar. İşlem miktarı zirve oluşurken zirvenin sol tarafında az iken, sağ tarafa geçildiğinde ve düşüş sırasında artmaya başlar. Simetrik görünüm içinde oluşur. Ters bir "U" harfi gibidir...

Yuvarlak tabanda ise işlem miktarı tabandan çıkışta, sağ tarafta artar...
Taban, genişçe çizilmiş " U " harfine benzemektedir.
Tabanın oluşumu bittikten sonra senet sağ tarafa doğru azalan işlem miktarı ile düzeltme hareketi ( fiyatın geri çekilmesi ) yapar.
Taban fincan gibi düşünülecek olunursa bu geri çekilme hareketi genellikle fazla aşağıya doğru gitmediğinden fincanın kulpuna benzer. Kulp da bildiğiniz gibi fincanın üst tarafına yakın yerde olur.
Bu noktadan itibaren artan işlem miktarı ile yukarı giden senet artık çıkış akımına girer.

Çıkış akımında tabandan kalkan fiyatların ne kadar yol alabileceğini tahmin etmek isteyenlere ipucu verirsek ; hedef fiyat formasyonun en üst noktası ile en dip noktası arasındaki fiyat farkını en üst nokta fiyatının üstüne ekleyerek elde edilebilir. Bu seviye kat edilmesi gereken minimum fiyat seviyesidir.. Formasyonun ne kadar geniş bir zaman dilimi içinde gerçekleştiği önem taşır.. Uzun zamana yayılan tabanlardan kalkan senetlerde hedef fiyatlar olarak senedin formasyon kalınlığının ( fiyat farkının ) en az 3-4 misli yukarı yönde gitmeden durulmayacağı göz önünde bulundurulmalıdır.. Çok para kazandırabilecek türden bir taban formasyonudur.

Aynı şekilde zirveden aşağı gelişte de fiyatlar zirveyi oluşturan tepe ve dip fiyatları arasındaki fark kadar formasyonun dip noktasından başlayarak aşağı yönde gidilmesi ( asgari-minimum ) gerektiğini söylemektedir.. Zirve oluşumunun süresine göre düşüş formasyonun kalınlığının 1.6 veya 2.6 katı kadar da aşağılara gidebilir.




Kaynak : Teknik Borsa

Kase gibi görünen bir şekil. Kase dibi, çok yavaşça oluşan bir şekildir, oluşması bazen bir kaç yıl alabilir ve çoğu zaman belirgin bir başlangıç noktası yoktur. Kase şekli genellilkle uzun sürecek bir yükselişin zeminini oluşturur fakat bir çok zaman belirgin bir alım sinyalini vermez. Kase şekli alçalan eğilimin yavaş yavaş ivme kaybedip yan yönlü konsolide piyasa döneminden sonra fiyatın yükselişe geçmesini simgeler. Kase dibi yavaşça oluşan bir şekil olduğu için bir haftadan kısa bir süreyi temsil eden grafiklerde görülemez.

Kase şekli piyasaya girilecek belirgin bir sinyal vermediği ve oluşması oldukça uzun sürdüğünden dolayı piyasaya doğru giriş anını bulmak için başka teknik analiz yöntemlerine de başvurmak zaruridir. Kase dibi yine de uzun vadeli yatırım yapmayı tercih eden kimselere piyasanın genel gidişatı açısından iyi bir fikir vermektedir.

Kulplu fincan şekli yukarıda yazılanlara bir istisna oluşturmaktadır. Aşağıdaki grafikte göründüğü gibi ilk büyük kaseden sonra büyük kasenin seviyesinde küçük bir kase daha belirlendi, sanki kulplu bir fincan gibi. Bu durumda, küçük kase, yani fincanın kulpu, iki kasenin oluşturduğu seviyeyi kırıp onu geçtiğinde alım sinyali vermiş olur. Bu şekil şimdiye kadar öğrendiklerinizden yeni bir öğrendiklerinizden yeni bir yöntem olmayıp sadece izafi tepe noktalarında oluşan bir direnç seviyesi ve fiyatın onu kırmasıyla ortaya çıkan bir alım sinyalidir.

Kaynak : Foreks-Türkçe