FİYAT MODELLERİ

Fiyat modelleri, değişik kategoriler içinde sınıflandırdığımız ve tahmin değeri taşıyan, fiyat grafiklerinde görülebilen resimler ya da formasyonlardır.

FİYAT MODELLERİNİN İKİ TİPİ: TERSİNE-DÖNÜŞ MODELİ ve SÜREKLİLİK MODELİ

Fiyat modellerinin iki ana kategorisi vardır: tersine-dönüş modeli ve süreklilik modeli. Bu isimlerin kendilerinin ima ettiği gibi, tersine-dönüş modelleri, trendde önemli bir tersine-dönüş ortaya çıkıyor olduğuna işaret ederler. Diğer tarafta süreklilik modelleri, varolan trend, kendi orijinal hareketini devam ettirmeden önce, piyasanın kısa vade içinde aşırı alınmış ya da aşırı satılmış durumunu düzeltmek üzere, yalnızca bir süre için duraksamasını anlatır. Burada ustalık, fiyat modeli formasyonunun oluşması sırasında, olabildiğince erken bir dönemde, iki tip fiyat modeli arasındaki ayrımı yapabilmektedir.

Bütün fiyat modellerinde hacim, önemli bir onaylayıcı (destekleyici) rol oynar. Kuşkulu durumlarda (çoğu zaman pek çok kuşku vardır), fiyat grafiğinin yanında hacim modelinin incelenmesi, fiyat modeline güvenilip güvenilemeyeceği konusunda karar verici bir etken olabilir.

Bunun yanında hemen tüm fiyat modellerinin, teknik analizcinin minimum fiyat hedeflerini belirleyebilmesi için, belli ölçüm teknikleri vardır. Bu fiyat hedefleri, daha sonraki fiyat hareketinin uzunluğunun yalnızca yaklaşık değerleri olsalar da, yatırımcıya risk-getiri oranını belirleyebilmesi açısından yardımcı olurlar.

Bütün Tersine Dönüş Modellerinde Ortak Olan Temel Noktalar

Ana tersine-dönüş modellerinin teker teker tartışmasına başlamadan önce, tüm tersine-dönüş modellerinde ortak olan birkaç temel noktayı sıralayalım.

1. Herhangi bir tersine-dönüş modelinin ilk koşulu, öncül bir trendin var olmasıdır.
2. Yaklaşmış olan trend dönüşünün ilk sinyali genellikle önemli bir trend çizgisinin kırılmasıdır.
3. Fiyat modeli ne kadar genişse, daha sonraki hareket o derece büyük olur.
4. Tepede oluşan fiyat modelleri, tabanda oluşan fiyat modellerine göre daha kısa sürelidirler.
5. Tabanda oluşan fiyat modellerinde fiyat aralıkları dardır ve bu modeller daha uzun zamanda oluşurlar.
6. İşlem hacminin önemi, tepede oluşan fiyat modellerinde daha fazladır.

Öncül Bir Trendin Var Olması

Herhangi bir tersine-dönüş modeli için, ana bir trendin varlığı önemli bir öncüldür. Bir başka deyişle, piyasanın tersine döndürebileceği bir şeyleri olmalıdır. Grafik üzerinde bazen, tersine-dönüş modellerinden birine benzeyen bir formasyon oluşur. Ancak eğer o model oluşmadan önce bir trend yok idi ise, tersine döndürülecek bir şey yok demektir ve o model kuşkulu bir modeldir. Belli fiyat modellerinin trend içinde nerede buluştuğunun bilinmesi fiyat modelini tanımlayabilmekte önemli bir rol oynar.

Tersine döndürülecek olan öncül bir trendin olması, aynı zamanda ölçüm için de gereklidir. Daha önce de değindiğimiz gibi, ölçüm tekniklerinin hemen tamamı yalnızca minimum fiyat hedeflerini verirler. Maksimum fiyat hedefi ise, önceki hareketin toplam uzunluğu kadardır. Eğer ana bir boğa piyasası ortaya çıkmışsa ve ana bir tepe formasyonu oluşmuşsa, potansiyel bir aşağı doğru hareketin maksimum uzunluğu boğa piyasasının %100 geri çekilmesi kadar olur ya da bir başka deyişle başlanılan noktaya geri dönülür.

Önemli Trend Çizgilerinin Kırılması

Yakın zamandaki bir trend dönüşümünün ilk sinyali genellikle önemli bir trend çizgisinin kırılmasıdır. Ancak, ana bir trend çizgisinin kırılışı zorunlu olarak bir trend dönüşünün sinyali değildir. Bu durum yalnızca trenddeki bir değişikliğin sinyalidir. Bir ana yukarı-trend çizgisinin kırılması, yatay bir fiyat modelinin başlangıcına işaret edebilir. Ana bir trend çizgisinin kırılması bazen fiyat modelinin tamamlanışı ile aynı zamana rastlar.

Fiyat Modeli Ne Kadar Geniş İse Daha Sonraki Hareket O Derece Büyük Olur

Burada kullandığımız "geniş" sözcüğü, fiyat modelinin yüksekliğini ve enini anlatır. Yükseklik, fiyat modelinin hareketliliğini ölçer. Genişlik ise, fiyat modelinin oluşması ve tamamlanması sürecinde geçen süredir. Fiyat modelinin boyutları ne kadar büyük olursa (fiyat modeli içindeki fiyat dalgaları ne kadar geniş olursa ve formasyonun oluşması ne kadar uzun sürerse) fiyat modeli daha önemli bir hale gelir ve gelecekte bir fiyat hareketinin ortaya çıkması daha büyük ihtimal taşır.

Zirve ve Tabanlar Arasındaki Farklılıklar

Tepede oluşan fiyat modelleri, tabanda oluşan fiyat modellerine göre daha hareketlidirler ve daha kısa sürelidirler. Tepede oluşan fiyat dalgalanmaları da daha geniş ve daha şiddetlidir. Tepelerin oluşması, genellikle daha kısa sürede gerçekleşir. Tabanlar ise genellikle daha dar fiyat hareketlerine sahiptirler fakat oluşmaları daha uzun sürer. Bu nedenle, piyasanın tepelerini yakalayabilmek tabanları yakalayabilmekten daha zordur.

İşlem Hacminin Önemi Zirvede Oluşan Fiyat Modellerinde Daha Fazladır

İşlem hacmi, piyasanın trendi yönünde artar ve tüm fiyat modellerinin tamamlanmasında önemli bir onaylayıcı etken olur. Her fiyat modelinin tamamlanışına, işlem hacmindeki dikkat çekici bir artış eşlik etmelidir.

Kaynak : Ekonomi

Anahtar günler, önemli fiyat yükselişlerinin veya düşüşlerinin en tepe ya da en dip noktalarında oluşan trend değişimini sinyal veren günler olup bu günler uzun bir yükseliş ya da düşüşten sonra ortaya çıkmaktadırlar. Bu günler, piyasanın tepe noktalarında talebin, dip noktalarında ise arzın tükenişini ifade etmektedirler.

Anahtar Gün Formasyonları, bir günlük hareketlerdir. Kısa süreli ya da orta vadeli trend değişimlerini ifade etmekte; ancak ana trend değişimlerinin de başlangıcını oluşturabilmektedirler. Bu formasyonu izleyen günlerde çoğunlukla Flama veya Takoz Formasyonları oluşmaktadır.

Bu formasyonlara, özellikle derinliği olmayan hisse senetlerinde ve endekslerde sıkça rastlanmakta ve meydana geldikleri hızlı yükseliş veya düşüş sonrasında mevcut trendin yönünü değiştirmektedirler. Bu değişim çoğunlukla bir günde tamamlanmakta; çok ender olarak iki güne yayıldığı görülmektedir.

Anahtar Gün Formasyonları, zaman zaman bir hisse senedinde oluştuğu gibi bu formasyonlar bazen endeksler üzerinde de görülmektedir. Borsadaki birçok hisse senedi aynı etki altında kalmakta bu hareket daha sonraki günlerde pazarın genel yönünü de etkisi altına almaktadır. Dönüş gününün en belirgin özelliği çok miktarda hisse senedinin el değiştirmesi olup kural olarak son aylardaki veya haftalardaki işlem miktarından daha fazla bir işlem miktarının gerçekleşmesi gerekmektedir.

Anahtar Gün Formasyonu yükseliş trendinin sonunda gerçekleşiyorsa fiyatlar bir hafta ile bir aylık bir süre aralığında kısa salınımlarla daha aşağı doğru gerilemekte ve işlem miktarı da bu fiyat gerilemelerine paralel olarak azalmaktadır. Formasyonun tepesi ile dibi arasındaki fark, yükselişin %20-%30’u kadar olmakta; bu dönemde fiyat güç toplayarak yukarıdan aşağı doğru inen kısa trend çizgisini kırabilirse yükseliş yeniden başlamaktadır. Bu işaret uzun vadeli trendi tek başına sona erdirecek kadar güçlü olmasa da, bir Omuz-Baş-Omuz veya Üçgen Formasyonu’nun tepe dönüşlerinde de görülebilmektedir.

Anahtar Gün Formasyonu düşüş trendlerinin sonunda da görülebilmektedir. Bu durumlarda bir süredir düşmekte olan fiyatlardan sonra formasyonun görüldüğü gün de düşüşle açılmakta, satıcılar taban fiyatlarda birikmekte ve seansın sonuna doğru alıcılar hareketlenmektedir. Aniden alım emirlerinin artmasıyla fiyatlarda beklenmedik bir toparlanma ve işlem miktarında önemli bir artış görülmektedir. Alım paniğinin tamamlanmasınn ardından, fiyatlar bir önceki güne göre daha yüksek kapanmakta, onu takip eden günlerde ise yükseliş başlamaktadır.

Bu formasyon da Boşluklar gibi ancak çubuk grafiklerle görülebilmektedir.
Kaynak : IBS

Hem tepelerde hem de tabanlarda görülür...

Tersyüz olma hareketi bir gün içinde ( veya tek seansta ) oluştuğundan " bir günlük veya seanslık dönüş hareketi " olarak da tanımlanabilir....

Yukarı akımda bitkinlik boşluklarının oluştuğu zamanlarda senet bir gün önceki kapanış fiyatına göre yukarıda açılır ve fiyat açısından o günü de en yeni bir zirvede kapayacakmış gibi hareket eder.... Gün içinde aniden dönen fiyatlar bir anda aşağıya gitmeye başlar ..
Mal verilmektedir..
Hızla düşen fiyatlar dolayısıyla senet o günü tavan yapacağı yerde taban yaparak ( veya çok yakınında ) bir önceki kapanış fiyatının da hayli altında fiyatta kapatır.... Göze çarpan en önemli nokta senetteki işlem miktarının o zamanlara kadar görülmedik şekilde arttığı ve senedin gün içinde gördüğü fiyat aralığının ( gün içi görülen en yüksek ve en düşük değerler arasındaki fark ) büyüklüğüdür......
Hızlı hareket eden senetlerde çok sık görülen bir zirve veya taban formasyonudur... Çıkış akımının sonunda bu şekilde gelişen zirve sonrası ertesi günde satış boşluğu ile açılan senet daha da aşağıya gider..... Fiyatın bir günde terse dönmesi ve yön değiştirmesi dolayısıyla , diğer deyimle "tersyüz " olması sonucu akımın yönü değişir.... Alıcıların alım çılgınlığı bir anlamda tatmin edilmiştir.... Daha fazla alıcı gelemeyeceğine göre artık kontrol satıcıların eline geçmektedir.........

Zirvedeki görüntünün tam tersi de düşüş akımında olan senedin düşüş akımının sonunda yaşanır....
Gün içinde altında boşluk varcasına dipsiz kuyuya gider gibi görünen ve hızla en alt seviyelere kadar inen senette korku ve panik içinde olan satıcılar ellerindeki senetleri yok pahasına , ne var ne yok satarken satış çılgınlığının doruğuna erişilir....
Gün içinde bu satış devam ederken fiyatlar bir anda tersine döner ve senet aşağı yönde kat ettiği mesafeyi hızla geri alır ve günü herkesi şaşırtırcasına ( beklenenin tam tersine ) tavan yaparak veya tavana yakın fiyat seviyelerinde kapatır....
Satış eğiliminde olan herkes satışını yaptığından takip eden günlerde ortada satıcı kalmadığından fiyatlar tabandan kalkarak yukarılara doğru tırmanmaya başlar.......

"Alım veya satım doyum zamanları " olarak da ayrıca incelenecek olan konuda da örnekler birbirine benzerlik gösterecektir......

Örnek grafikleri inceleyin....




Kaynak : Teknik Borsa