Üçgen Formasyonları en kolay tespit edilen formasyonlar arasında yer almaktadır. Genellikle hızlı trendlerde bir dinlenme safhası olarak ortaya çıkmakla beraber; bazı durumlarda da trendin dönüşünü işaret edebilmektedirler. Tabii bu, üçgenlerin oluşum süresi ve şekline de bağlı olan bir olaydır.

Bu formasyonlar hem trend değişimi hem de erteleme formasyonu olarak gerçekleşmekte; ancak genellikle erteleme formasyonları olarak ortaya çıkmaktadırlar. Bunlar ana trend değişim formasyonları değil, orta vadeli trendlerde bu fiyat formasyonları 3-4 hafta sürerken uzun vadeli trendlerde bu süre 3-4 aya kadar devam etmektedir.

Üçgen Formasyonları şekillerine göre üç gruba ayrılmaktadırlar:
- Simetrik Üçgen Formasyonları (Symmetrical Formations)
- Yükselen Üçgen Formasyonları (Ascending Triangle Formations)
- Alçalan Üçgen Formasyonları (Descending Triangle Formations)
Kaynak : IBS

Bu üçgen şeklinde her zirve bir öncekine göre daha alt seviyede her dip de bir öncekine göre daha üst seviyede oluşmaktadır. Dolayısı ile zirvelerden gelen çizgi negatif eğimli iken, dipleri birleştiren çizgi de pozitif eğimli olmaktadır. Bu formasyonda kopma hangi yönde gerçekleşirse gerçekleşsin fiyatlar üçgenin ilk zirvesi ile ilk dibi arasındaki mesafe kadar minimum hedef ile yol almaktadır. Bu mesafeye ulaşmadan fiyatların geri dönmesi formasyonun başarısızlığı anlamına gelmekte ve tutulan pozisyonların ters işlem ile kapatılması gerekmektedir.

Aşağıda bir Simetrik Üçgen Formasyonu grafiği görülmektedir:

Genellikle fiyatların formasyonu kırma yönü, formasyona giriş yönünün tersi olmaktadır. Örneğin fiyatların formasyona aşağıdan girdiği durumlarda formasyon yukarı doğru kırılmaktadır. Bunun sebebi de üçgen formasyonların trend içinde bir dinlenme aşaması olmasıdır. Bununla beraber bazı durumlarda çizginin kırılmış olması da yeni trendi belirlememektedir. Örneğin tabandan geçen çizginin kırılması aslında düşüş ihtimaline işaret ederken, fiyat kısa sürede toparlanarak (ayı tuzağı) üst çizgiye doğru dönebilmekte ve üst çizgiyi aşarak yükseliş trendine başlayabilmektedir. Bu sebeble Simetrik Üçgen’deki bu zorluğun dikkate alınarak işlemin biraz gecikmesini sağlamak yatırımcı açısından faydalı olabilmektedir. Bu değerlendirme yapılırken kırılma bölgesinde kapanış fiyatının en az %5 (bu oran yatırımcının risk tercihine göre değişebilmektedir) kadar çizginin dışında kalması gerektiği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Simetrik Üçgen Formasyonu başlamadan önce gelişen rallide işlem miktarı çok fazla olup, fiyatın ilk tepeyi yapıp gerilemesi ile bu miktarda azalma görülmektedir. Düşen fiyatlarda satıcılar ellerindeki hisseleri satmaya razı değilken; talebin artması ile birlikte küçük yükselişlerde el değiştiren hisse sayısı da biraz daha artmaktadır. İşlem miktarı formasyon boyunca genelde azalma eğilimine sahip olup, fiyatlar üçgenden aşağı ve yukarı doğru yönelebilmekte ve bu yön belirlenmeden önce sağlıklı bir tahminde bulunmak mümkün olmamaktadır.

Fiyatların bu formasyonun dışına çıkınca ne kadar yükselip ne kadar düşeceğinin hesaplanmasında kullanılan kriterler ise şu şekildedir:

* Fiyatlar üst sınırı yukarı doğru kırmışsa, üçgenin sol üst köşesinden alt sınıra paralel çizilen çizgi seviyesine kadar yükselme yaşanacağı kabul edilir.
* Fiyatlar alt sınırı aşağı doğru kırmışsa, üst sınır çizgisine paralel çizilen çizgi seviyesine kadar düşme yaşanacağı kabul edilir.
Kaynak : IBS

Bu formasyonun Simetrik Üçgen Formasyonu’ndan farkı, her dibin bir öncekinden daha yüksek seviyede gerçekleşmesine rağmen, zirvelerin aynı seviyede gerçekleşmesidir. Bu üçgende sol üst köşe dik açılı ve üst noktaları sınırlayan çizgi tam olarak yataydır.

Alıcıların sürekli daha üst noktalardan gelmesi ve satıcıların da aynı seviyelerde kalması ile sıkışan fiyatlar bir süre sonra formasyonu kırmakta ve en düşük dip ile zirveler arasındaki mesafe kadar hedefle kırma yönünde ilerlemeye başlamaktadır. İşlem hacmi formasyonun ilk safhalarında yüksek gerçekleşmesine rağmen ilerleyen zamanlarda azalmakta ve formasyon kırılınca da tekrar artarak baştaki hacmi bile aşmaktadır.

Yukarıdan geçen yatay çizgi formasyonun arz çatısı olup, sadece çok ender durumlarda yükselişlerden birinde gerçekleşecek aşırı talep çatıyı aşarak daha yükseğe çıkabilmektedir. Bu değerlendirme esnasında %3 seviyesinin altında kalan yükselişler dikkate alınmamalıdır. Ancak formasyon süresinde arz çizgisi sık sık zedeleniyorsa çizgi daha yukarı kaldırılmalıdır.

Dipleri birleştiren çizgi ise formasyonun talep çizgisi olup; bu çizgiden aşağıda oluşan yeni dipler sözkonusu olduğunda, bu durum talep çizgisinin mutlaka düzeltilmesini gerektirmektedir. Uzun bir düşüş döneminden sonra oluşan Yükselen Üçgen Formasyonu, düşüşün sona ermiş olduğunun çok önemli bir işareti olarak kabul edilebilmektedir.

Daha önce de belirtildiği gibi işlem miktarı arada küçük yükselişler gösterse bile formasyonun başlangıcından sonuna doğru azalma eğilimi göstermekte ve formasyonun sonuna doğru aktivite iyice azalmaktadır. Eğer işlem miktarı hissedilir bir biçimde azalmıyorsa veya artış eğilimine sahipse formasyon başarısızlıkla sonuçlanmaktadır. Üstten yatay olarak fiyatları sınırlayan arz çizgisi kırıldığı noktada işlem hacmi belirgin bir şekilde artmaktadır. Kırılma noktasındaki işlem miktarı azlığı zayıflık (başarısızlık) belirtisidir. Çizgi ne kadar erken ve ne kadar çok miktarla kırılırsa trend de o kadar güçlü olmaktadır.

Aşağıda bir Yükselen Üçgen Formasyonu grafiği görülmektedir:

Kaynak : IBS

Bu formasyonda dipler bir önceki diplerle aynı seviyelerde gerçekleşmelerine rağmen takip eden zirveler bir öncekinden daha düşük seviyelerde gerçekleşmektedir. Böylece üstten çizilen çizgi aşağı doğru alçalmakta ve arz çatısının aşağı dönük oluşu fiyatların gelecekte de düşeceğine işaret etmektedir. Fiyatların dipten dönüş noktaları ise hep aynı seviyede olduğundan dolayı bu noktalardan çizilen talep çizgisi yatay olmakta ve Yükselen Üçgen’deki görüntünün tersi oluşmaktadır. Bu durum da, satış baskısının yoğunlaşarak fiyatın önceki seviyesine yükselmesini engellediğinden ve fiyatın aşağı inmesini önleyen alıcıların istekli olmamalarından dolayı, satıcıların giderek sabırsızlandığını veya artmakta olduğunu göstermektedir.

Fiyatlar alt sınır çizgisi ile aşağı eğilimli üst sınır çizgisi arasında dalgalanmakta ve formasyon oluşurken gittikçe artan bir arz belirli bir fiyat seviyesinde bir taleple karşılaşmaktadır. Talebin tükendiği noktada ise fiyatlar formasyonu kırarak düşüşe geçmektedir.

Alçalan Üçgen Formasyonlar’da işlem hacmi, diğer üçgenlerdeki formasyon boyunca azalma ve kırılma sonrası artış gösterme özelliğinden farklılık gösterebilmekte; formasyon aşağı doğru kırılırken işlem hacminde artma olmayarak daha sonra fiyatın gerilemesi ile birlikte artma başlayabilmektedir.

Yukarıda anlatılan özellikler aşağıdaki grafikte görülen Alçalan Üçgen Formasyonu’nda görülmektedir:

Kaynak : IBS

Üçgenin oluşması için tepeler ve dip noktalarına ihtiyaç vardır... Her çıkış sırasında erişilen zirve önceki çıkışta elde edilen zirvenin altında bir noktada oluşur. Aynı şekilde her zirveden düşüşte elde edilen dip noktası da bir önceki dip noktasının üstünde bir seviyede oluşmaktadır. Zirveleri birleştiren çizgi aşağı eğimli olmak zorundadır. Dip noktalarını birleştiren çizgide zirveleri birleştiren çizginin tersine yukarı eğimli olur. Çizilen iki çizgi bir noktada birleşerek üçgen görünümünü sağlar. Her ne kadar görünüş olarak tam simetriye gerek olmasa da fiyat artık alıcı ve satıcı arasındaki mücadelenin bir noktada sonuçlanacağını belirtir. Üçgeni meydana getiren zaman sürecinin 2/3 uzunluğunda (genellikle ) olan noktadan kopuşta (senet bir yöne doğru hareketlenir) fiyat kopma doğrultusunda yoluna devam eder.

Üçgen formasyonundan kurtuluş (aşağı veya yukarı yönde ) üçgeni meydana getiren çizgilerin tam kesiştiği noktadan başlamaz.
Formasyonun geçerliliği için ilk elde edilen zirveye yüksek işlem miktarı ile erişilmesi gerekmektedir. Daha sonraki iniş çıkışlarda (üçgenin oluşması sırasında ) işlem miktarının azalması gerekmektedir.

Kopma sırasında yukarı gidiliyorsa işlem miktarının gene artış göstermesi gerekmektedir. Kopuşu takiben gelecek fiyat düzeltmesinde işlem miktarı gene azalacak ve çıkışın devamını sağlayan harekette işlem miktarı gene artmaya devam edecektir.

Aşağıya doğru kopuşta ise işlem miktarı çok olmasa bile evvelki günlere nazaran biraz da olsa artış göstermelidir.

Simetrik üçgenden kurtulan senetler kopma noktasından başlamak üzere formasyonu meydana getiren üçgenin yüksekliği kadar mesafeyi (asgari olarak ) kopma yönünde almalıdır.... Üçgenin yüksekliği kadar mesafeyi kat etmeden geri gelip ters yönde giden senetlerde yatırımcı derhal pozisyonunu değiştirmelidir. Bir tuzağa düşme söz konusu olabilir.



Kaynak : Teknik Borsa

Çoğunlukla düşüşü gösterir. Düşüş akımının içinde bulunan destek bölgesinde görüldüğü gibi bazı zamanlarda da akımın sonunda, ikili zirve görünümüne benzer şekilde son zirvede de oluşabilir. Taban noktaları düz bir çizgi oluştururken yapılan çıkışlar sonucu elde edilen fiyat seviyeleri önceki çıkışların meydana getirdiği zirvelerin altında kaldıklarından zirvelerin birleştirilmesi ile elde edilen çizgi aşağı eğimlidir. Kısa zamanda sonuca varılarak fiyatın aşağıya kırılması ile düşüş başlar ve devam eder. Üçgenin yüksekliği kadar mesafe tabanları birleştiren çizgiden aşağıya doğru ( asgari mesafe ) kat edilir. Formasyonun son zirvenin oluşmasında da görülebildiğinden söz etmiştik. Son zirveden aşağıya düşüşte kat edilmesi gereken mesafe alındığı zaman hemen senetlere hücum edilmemelidir zira bu noktada senet düşüşünü durdurur gibi hareket ederse de aslında geçici bir destek noktasında olabilir ve düşüş tekrar devam edebilir.

Unutulmaması gereken nokta bahsedilen mesafenin asgari ( minimum) olduğudur. Literatürde " alçalan üçgen " şeklinde de geçer.





Kaynak : Teknik Borsa

Çoğunlukla yukarı gidiş akımı içinde oluşan dinlenme bölgesi olarak kabul edilir. Formasyonun içindeki zirveler hemen hemen aynı seviyededir. Zirvelerden düşüşte destek gören senedin dip noktalarının devamlı olarak birbirlerine göre giderek daha yukarıda oluşmaları göze çarpar. Dip noktalarının birleştirilmesi ile elde edilen çizginin eğimi yukarı doğrudur.
Alıcılar kuvvetli görünmekte olup satıcılar gün geçtikçe azalmaktadır. Yukarı kopuş işlem miktarının artmasıyla da kanıtlanır. İşlem miktarı ilk tepenin oluşturulduğu zaman fazladır. Mücadelenin verildiği yerde gittikçe azalır ve fiyatın yukarı kopuşunda gene artar. Asgari gidiş üçgenin yüksekliğinin tepeleri birleştiren çizgiye eklenmesi ile saptanabilir. Büyük zirvelerin oluşumunda yükselen üçgen görünümünde oluşan fiyat sıkışmalarının sonunda aldatıcı çıkış sonrası fiyatlar aşağılara dönmekte ise o zaman senetleri satın zira tuzağa düşmektesiniz. Görüntü "yükselen üçgen" olarak da tanınır.



Kaynak : Teknik Borsa

Bütün üçgen formasyonları düzeltme formasyonlarıdır. Simetrik üçgen formasyonunda fiyatın gideceği yön önceden bilinemez. Ancak üçgen çizgilerinden biri kırıldıktan sonra yön belli olur. Üst çizgi kırılırsa yükseliş, alt çizgi kırılırsa düşüş başlar.

Hacim, üçgen formasyonunun belirleyici göstergesidir. Formasyon oluşumu esnasında işlem hacminde mutlaka azalma olmalıdır.


Kaynak : Forex Signals Turkey

Alçalan üçgen formasyonu, düşüşün erken sinyalidir. Fiyatın yaklaşık düşüş hedefi, eğik kenara paralel bir çizgi çizilerek bulunur. İşlem hacmindeki azalma belirleyici kriterdir.
Kaynak : Forex Signals Turkey

Yükselen üçgen, yükselişin erken sinyalidir. Eğik kenara çizilen paralel çizgi ile, formasyon sonrasındaki yaklaşık fiyat hedefleri bulunur. Yine işlem hacmi belirleyici kriterdir.

Kaynak : Forex Signals Turkey

Belirli bir eğilim içerisinde piyasanın konsolide olup fiyatın esas eğilimine devam etmesiyle oluşan şekillere "devam şekli" denir. Yaygın olan birkaç tane devam şekli mevcuttur ve hepsi aynı basit kurallara tabidir:

- Destek veya direnç seviyesine ulaşana kadar fiyat yönünü kararlılıkla takip eder;
- Fiyat bir müddet için konsolide olur ve böylece bir "devam şekli"ni oluşturur;
- Fiyatın destek veya direnç seviyesini kırması piyasanın bir önceki eğilimi doğrultusunda devam edeceğini işaretlemiş olur.

Bu alt bölümde devam şekillerine üçgenlerle başlanıp müteakip alt bölümlerde diğerlerine değinilecektir.

Üçgenler

Üçgenler birleşen eğilim çizgilerinden meydana gelmesi şu iki sonucu doğurur:

1. İki çizgi birleştiğine göre piyasanın hareketliliği çizgilerin doğrultusunda azalmaktadır, dolayısıyla ani bir çıkış veya iniş beklentisinde olunmalı.
2. Üçgen çizgilerinin biri kırıldığı zaman piyasanın aynı yönde devam etmesi beklenebilir.

Üçgenler üç ana tipe ayrılır: yükselen, alçalan ve simetrik üçgenler.

Alçalan Üçgenler

Alçalan üçgenler, yukarıdan aşağıya doğru inen hipotenüslü konsolidasyon bölgeleridir. Hipotenüsün altında yatay olarak kuvvetli bir eğilim çizgisi bulunur. Bu eğilim çizgisinin aşağıya doğru kırılması genel olarak satıcıların piyasaya hakim pozisyona geçtiğine dair bir ipucudur; dolayısıyla satışa geçmek iyi bir karar olabilir. Buna göre alçalan bir üçgen, genellikle alçalan piyasalarda meydana gelir ve alçalan eğilimin devam edeceğini gösterir.



Yükselen Üçgenler

Her halde tahmin ettiğiniz gibi yükselen üçgenler genellikle yükselen eğilimler sırasında meydana gelir ve yükselen eğilimin devam edeceğini işaret eder. Zamanla yükselen hipotenüsün üstünde yatırımcıların önemli bir direnç seviyesi olarak izledikleri, kuvvetli yatay bir eğilim çizgisi mevcut. Bu direnç çizgisinin yukarıya doğru kırılması alıcıların piyasaya hakimiyet kazandığına dair bir işaret ve alıma geçmek için bir sinyal olabilir.

Aşağıdaki grafikte USD/CHF çifti önemli ekonomik bir haberin yayınlanmasına kadar beş gün içerisinde alçalan bir üçgen oluşturdu. Fiyat, direnç seviyesini 1,2545'te üç kere deyip dördüncüsünde seviyeyi kırmayı başardı. Hipotenüs tarafında alım ivmesi destek seviyesini yukarıya ittirdi ve yükselen üçgen böylece oluştu. Daha önceden beklenen önemli ekonomik haberi yayınlandığında fiyatlar güç kazandı ve direnç çizgisinin üzerine fırladı.



Alçalan ve yükselen üçgenler piyasadaki yatırımcıların psikolojisini yansıtır. Fırlamadan önceki sürede yatırımcılar fiyatların hangi yönde gelişeceği konusunda çekimserdir. Bu yüzden gitgide yükselen bir dikkatle yatırım yaptıkları, gitgide daralan fiyat derinliğinde belli olur. Fiyatın hangi yönde devam edeceği belli olunca piyasayı takip ederek yatırım yapanların piyasaya girmesi yukarıda görünen fiyat fırlamasını meydana getirir.

Simetrik Üçgenler

Simetrik üçgenler aynı açılarla birbirine doğru hareket edip birleşen iki eşit çizgiden meydana gelir. Simetrik üçgenler her hangi bir yön tercihi yansıtmaz. Sonuç olarak simetrik üçgenler genel eğilimin original yönde devamına yönelik bir işaret olarak algılanmalıdır.

Aşağidaki grafikte USD/CHF çifti altı aylık bir sürede büyük bir simetrik üçgen oluşturduktan sonra direnç seviyesini yukarıya doğru, yani genel istikamette kırdı. Fiyatın hangi çizgiyi kıracağını öngörmek zordu. Yatırımcılar böyle bir durumda eğilimin genel yönünü nazara alıp o doğrultuda yatırım yapabilir.



Üçgenin iki çizgisinin birinin kırılmasıyla ortaya çıkan sinyal bir sürpriz olarak algılanmamalıdır, çünkü bu üçgen piyasanın ilerisinde birleşecek, destekleyen bir çizgi ve direnen bir çizgiden oluşur. Nihayetinde iki teknik seviyenin kırılması kaçınılmazdır. Dolayısıyla simetrik üçgenlerin çizgileri normal bir eğilim çizgisi olarak algılanmalıdır. Piyasada alıma ve satışa olan ilgi eşit oranlarda yoğunlaştığı için hangi seviyenin kırılacağını önceden kestirmek pek mümkün değil.
Kaynak : Foreks-Türkçe